Der  Ordo  iudiciaritis  des  Codex  Bambergensis.

325

archiep.  1  Item  si  ex  falsis  instrumentis  lata  fuerit,  quo  in
casu  infra  annum  secnnclum  canones  et  usque  ad  XX.  secundum
  leges  poterit  retractari,  secundum  distinctionem,  quam
supra  fecimus,  cum  illi  titulo,  qui  de  contumacia  inscribitur,
incumbebamus,  hoc  casu  ita,  si  iudex  secutus  sit  tenorein
instrumentorum,  et  quaestio,  si  ante  sententiam  mota  non  fuerit, ­
  nec  terminata  vel  saltem  mota.  Item  si  ex  falsis  testibus
i.  e.  falsis  attestationibus  lata  fuerit  sententia,  nulla  erit.  Quo
tarnen  quidam  intelligunt,  si  testes  fuerint  falsi  et  pecunia  corrupti;
  quia  si  testes  non  fuerint  corrupti,  sed  duntaxat
falsi,  non  retractabitur,  ut  in  autenticis.  2  Sententia  retractabitur
  ergo  non  quia  falsi  sed  quia  corrupti.  Porro  haec,
quae  de  sententia  non  retractanda  diximus,  in  causa  civili,
criminali  vel  pecuniaria  intelligenda  sunt,  in  quibus  sententia
ordinis  iudicialis  integxitate  pronuntiata  et  firmata  nullo  modo
poterit  evacuari,  nisi  praedictis  casibus.  Est  autem  quaedam
causa  ecclesiastica  spiritualis,  in  qua  res  iudicata  falsi  quaestione
  et  appellatione  poterit  retractari  nec  aliter  esse  constituitur,
  quam  indicatum  est,  ut  in  causa  matrimonii,  quae  spiritualis ­
  est,  licet  enim  reguläre  sit,  quod  res  iudicata  praeiudicet
  veritati,  non  tarnen  praeiudicat  sanctitati  vel  religioni,  ut
XXXV.  q.  9.  §.  His  ita  rubricatur  (ad  c.  2.).  Quod  etiam
verum  esse  astruunt  quidam  generaliter  in  omnibus,  nisi  salus
animae  periclitatur.  De  sententia  excommunicationis  breviter
sciendum,  quia,  sive  fuerit  modis  omnibus  iusta  vel  iniusta,
dummodo  post  appellationem  non  sit  lata,  tenet,  donec  per
maiorem  iudicem  evacuetur,  ut  XI.  q.  3.  si  forte  episcopus.
Quod  tarnen  videtur  esse  iniquum  et  canonicae  aequitati  contrarium,
  nisi  ratio  diversitatis  assignetur,  quae  talis  est:  in
sententia  excommunicationis  poena  comitatur  sententiam,  unde
statim,  cum  dictatur  sententia,  excommunicatus  est  a  eommunione
  divisus  et  divisus  erit,  donec  per  maiorem  fuerit  solutus. ­
  —  Sequitur  sententia  praeceptionis.  Notandum  est,  quod
praelatus  aliquando  praecipit  contra  deum,  aliquando  non.
Si  praecipit  contra  denm,  non  est  tenendum  vel  obedien-1

  Gemeint  ist  die  in  den  Sammlungen  vor  der  Comp.  I.  stehende,  aus  der
Comp.  I.  als  c.  9.  X.  de  sent.  II.  27.  aufgenommene  Decretale.
2  Cf.  1.  12.  Cod.  ad.  1.  Com.  de  fals.  IX.  22.