304
Joseph Chmel.
ward erst verkündet, als die Gesandten keine hinreichende Erklärung
gaben; zudem war „notorietas facti" da. Alles im Monitorium angeführte
ist wahr, und so ward es in ähnlichen Fällen immer
gehalten.
Die Österreicher hätten auf das Verbot des Papstes hin
von der Rebellion abstehen sollen, sie stossen durch ihr Verfahren
geistliche und weltliche Monarchie um. „Quid pejus aut
„Vual densis haereticus, aut Saracenus infidelis exclamat?”
4) Über die Appellation. „Eam ob causam tria potissimum
„considerare oportet appellantem : ut sit immodice atque in-„j
u s t e g r a v a t u s, ut de minorijudice superiorem appellet,
„atque ut eum appellet qui commode possit adiri.’’ Diese drei
Puncte führt Aeneas Sylvius strenge durch mit Seitenhieben auf die
Wiener Universität. Beim zweiten Puncte heisst es: „Utcumque sit,
„constat uno solum casu certum et indubitatum (Papam) subesse
„concilio. Nam si quis in apostolatu sedens in haeresim Iabitur, mox
„papatu excidit minorque redditur quolihet Christiano, nec jam papa
„dicendus est; si schismaticus est, aut eodem morbo laborat, aut in
„papatu est dubius. Certus autem atque indubitätus pontifex, ut
„Constantiense deeretum innuit, nunquam deferri concilio potest, nisi
„universalem ecclesiam scandalizaverit, quod tune fieri videretur,
„cum multi ex diversis mundi pai'tihus conquererentur; idque posset
„accidere si papa vel sacerdotibus uxores restitueret,
»vel judicium sanguinis committeret, vel novum ritum
„non p 1 acentem Communitati fidelium introduceret. Nihil autem
„horumnunc agitur. Necmoveridebemus, si diebus nostris
„etiam in minoribus causis et ad Constantiense, et ad Basileense con-„cilium
vidimus appellari. Nam quae fiunt extra ordinem, intempestive,
„temere, tumultuarie, neque jus pariunt, neque vim consuetu-„dinis
aflerunt. Inter episcopos caeterosque patres conscriptos
„vidimus in Basilea coquos et stabularios orbis negotia judicantes (?),
„quis horum dicta vel facta judicaverit legis habere vigorem (?)."■—
Unschicklichkeit und Gefährlichkeit des Appellirens. Niemand wünscht
ein Concilium, das letzte dauerte zwanzig Jahre. Zudem statt in
dei Zwischenzeit sich der Neuerungen zu enthalten, brauchten die
Österreicher Gewalt über Gewalt.
5) Was will der Papst? Es soll Frieden gestiftet werden
zwischen dem Kaiser und dem Könige und seinen Rathgebern, und