Habsburgische Excurse.
299
seine Verdienste um Ladislaus hebt er hervor. „Semper eius sublimi-„tati,
suae gloriae, suis fortunis studui. Saepe in Hungariam pro eo,
„saepe in Bohemiam, saepe ad Romanam curiam literas dedi. Prae-„ceptoribus
suis libellum scripsi, ae praeceptiones tradidi, quibus
„institui formarique pueritia reges deberet, Quintiliani ac Plutarchi
„doctrinam sequutus, Praetereo in conventu Bohemorum et apud
„Benestian (1 Beneschau), in Roma, in Neapoli, in Norimberga, in
„Colonia, in Venetiis, pluribusque aliis locis quanta sum retroactis
„temporibus pro sua dignitate loquutus. Itaque non est cur me hodie
„quispiam contra suum bonum loqui praesumat.”
Dann beweist er dreierlei und mahnt an zwei Dinge. „In primo
„monstrabimus rem, de qua moniti sunt Austriales, ad Papae judicium
„pertinuisse. In secundo probabimus nec juste processisse adversus
„Imperatorem Austriales, neque Ladislai Regis utiliter gessisse negotium.
In tertio docebimus monitionem Apostolicam et legibus conso-„nasse
et canonibus, explosis et confutatis ex adverso quaecumque
„dicuntur. Post haec de appellationibus interpositis, deque pertinaei
„resistentia facta nonnihil dicemus. Loco postremo quae sit in rebus
»bis sanctissimi Domini nostri mens, quodque propositum, explicabi-„mus;
atque bis membris quinque tota nostra claudetur oratio.”
1) „Res temp or alis erat, inquiunt adversarii, super qua moni-„torium
missum est, de tutela pupilli Principis agebatur, de guberna-„tione
ducatus Austriae, de promissionibus et obligationibus inter
„laicos agitatis. Romani Pontificis est praedicare verbum Dei, clerum
„instruere, Sacramenta conficere, ecclesiastica beneficia conferre,
„spirituales causas agitare, tueri fidem, extirpare baereses , mores
„plantare bonos. Si quid ulterius quaerit, secularibus
„judicibus, Ducibus, Regibus, Imperatoribus est
„injurius.” Die beiden Gewalten sind geschieden. „Nihil Romanam
„Sodem magis decet, quam suum cuique jus illaesurn servare; si
„Cypriano, si Gelasio, si Nicolao volumus, aut Gregorio fidem prae-„bere.
Spiritualia curet Pontifex, temporalia Princi-„pibus
saeculi permittat.”— Nun folgt eine sehr beredte
Vertbeidigung der päpstlichen Autorität aus der Geschichte, wie sie
über Könige und Kaiser verfügten und selbe excommunieirten, das
Recht handhabten. — Wer hätte Schiedsrichter sein sollen zwischen
den Österreichern und dem Kaiser? Nur der Papst „qui communis est
»omnium Pater, Ecclesiae caput, magister fidei, dux veritatis, Christi
20 *