Habsburgische  Excurse.

297

„obedientiam  Caesari,  conciones  tumultuarias  adiverunt,  administra-„tioni
  se  novae  reipublicae  miscuerunt,  nec  mandatum  Caesaris,  nec
„summi  pontificis  jussionem  timuerunt.  Quid  ego  de  his  mentibus  a
„Deo  rebellibus,  durissimisque  cervicibus  dieam?  Quae
„dum  sedis  Apostolicae  majestatem  impugnant,  laqueos  sibi  nectunt,
„et  foveam  in  quam  ruant  suis  manibus  fodiunt.  Et
„quid  agitis,”  „inquit  Symmaclius  ad  clericos  Romanae  dignitatis
„impugnatores:  de  hac  mihi  per  Prophet  am  dictum  vide-„tur:
  Si  haec  humilietur,  ad  cuius  confugietis  auxi-„lium?
  Et  ubi  requiretis  gloriam  vestram?”  (Allerdings
haben  die  Kirchen  und  Klöster  und  ihre  Nutzniesser,  die  Kleriker
diese  Erfahrung  gemacht,  sie  geriethen  unter  die  absolute  Herrschaft ­
  des  Staates.)  Aeneas  Sylvius  tadelt  nun  insbesondere  die
Klostergeistlichen,  welche  sich  der  Bewegung  anschlossen.  „Verum
„non  simplices  clerici,  sedreligiosi  quoque  adversus  Romanum
„Praesulem  erigere  cornua,  et  seditiosos  gerere  magistratus  minime
„formidaverunt.  At  qui  religiosi?  nempe  et  Bernarditae,  quos  sylvas,
„aut  desertas  eremi  valles  incolere  vetus  institutio  praecipit;  et
„Chartusienses,  qui  ut  divinae  contemplationi  securius  incumbant,
„neque  praedicare  yerbum  Dei,  neque  Confessiones  audire,  neque
„ministrare  populis  Sacramenta  consueverunt.  Nam  et  Abbatem
„Mellicensem,  quem  nos  altero  anno  benediximus,  et  Priorem
„Murbacensem,  ac  Praepositum  Noyiburgi  inter  duo-»decim
  viros  fuisse  constat,  penes  quos  belli  et  pacis  apud  Austriales
„übertas  erat,  0  religiosi  qui  mundo  mortui,  et  yideri  et  esseyultis,
»quibus  silentium  Pythagoricum  imperatur,  qui  conyentus  hominum
„veluti  pestes  evitare  jubemini,  quibus  extra  septa  prodire  sacrilegium
„est,  qui  dum  celebratis  diyina,  nunc  lacrymamini,  nunc  suspiratis?
„quo  timor  ille  Dei  recessit?  Quid  vos  nunc  ingredi  palatium,  inter-«esse
  rumoribus,  sedere  pro  tribunali,  tributum  exigere,  vectigalia
„tollere,  conyocare  militias,  exercitus  comparare  summo  Pontifice
„probibente  coegit?  En  animam  et  mentem  cum  qua  Dii  nocte
„loquuntur  (?).  Haec  si  nunquam  Sedes  Apostolica  prohibuisset,
„tarnen  quia  contra  Caesarem  injuste  agebantur,  nec  yestrae  religioni
„conveniebant,  vitare  ac  fugere  oportebat.  Quanto  magis  postquam
„Christi  Vicarius  interdixerat?  Sed  timuistis,  ne  temporalia  yestra
„perirent.  At  justum,  et  tenacem  propositi  virum,  non  civium  ardor
Sit*b.  d.  phil.-hist.  CI.  IX.  Bd.  II.  Hft.  20