Stab und Ruthe im Mittelalter. 209
Nächst dem grammatischen Unterricht ergoss sich das Füllhorn
magisterlicher Correction am reichlichsten bei der Unterweisung im
Gesang. Noch gegen Ende des IX. Jahrhunderts zeigte man in Rom
die Geissei, welche Papst Gregor der Grosse bei dem Unterricht der
Sängerknaben eigenhändig handhabte ™). Die Geissei war der Taktirstab
der Musikdirigenten des Mittelalters, und in den Harmonien
himmelanwogender Choräle mag sich nicht selten der Aufschrei
haargeraufter Sängerknaben als unaufgelöste Dissonanz mit nach
Oben geschwungen haben (s. Anmerk. 66).
Die Zucht der Jugend, dargestellt unter dem Bilde einer mit einem
Besen bewaffneten Rechten.
<?» tmne lieljt, wtj ata «in fwan;
hü (iet fdjmtc gentalet an
tiit b efetit in einer jefaen Ijant.
wie her Ijnnbetmann ft genant,
fag mir, lieber gatea bot’.
»rinnt, td) fage btr bi gut,
ej i|l bin 3 n t ber tuntben jngent
unb ber marftljalt aller tugent.
Seifried Heibling edt. y. Karajan. Zeitschrift, f. deut. Altert 4, p. 138, v. 333.
cnf. p, 160, v. 1153. verbd. Anmerk. 56—64.
) Sub Dateranensis Patriarchii domibus fabricavit, uhi usque hodie lectus eius,
in quo recubans modulabatur, et fl ag ellunt ipsius , quo pueris minabatur,
veneratione congrua cum authentico Anthiplionario reservatur. Johan. Diacon.
(c. 872) Vit. S. Gregor. Mag. op. 4, p. 47, c.
Quantis verberibus, quibus doloribus musicarum discentes imbuuntur.
S. Columban. (t 615) Instruct. ap. Bib. Pat. max. Lugd. 12, p. 12, f.
Den Backenstreichen der heil. Adelheid schrieb man die Kraft zu, den
von ihnen getroffenen eine klare Singstimme zu verleihen. Si qua enim sorol
um ■ cantanti choro sonorae vocis non congruebat harmonia, correpta vel
alapis percussa a pia Matre, per omne teinpus sequentis vitae, delectabili
vocis donata est claritate. Vit. S. Adelh. (je. 1004) A. S. S. Febr. T. 1, 719b.
Hieltet- möge auch folgende Erzählung von dem Bischöfe der einen Sängerknaben
mit der Geissei schlagen liess, und der darüber die Stimme verlor,
gezogen werden. Igitur quidam clericus, Mintucius nomine, annorum circiter
decem, propter suavissimae vocis tintinnabulum, et dulcedinis organum de
fauce prolatum — jusus est ab Archidiacono teneritate melliflua decantare.
Quo facto praecipit ipsum puerum Episcopus flagellari ab hoc, quia
alterum iusserat ipse cantare — Mox enim ut ciamor vapulantis in aurem
sonuit, vox eius ab ore discessit. Fortunat. Vit. S. Marcelli. op. 2, 145.
edt. Rom. 1756.
Sit *b. d. phil.-hist. CI. IX. Bd, I. Hft.
14