■BB
298 Werner.
Bei einer Tugend des zweiten Grades ist diese Wirkung der
Intellectio nicht mit Sicherheit zu erwarten. 1 Keine Virtus
moralis was immer für einen Grades involvirt eine von ihr
verschiedene Virtus moralis, selbst auch nur des untersten
Grades. 2 Eine moralische Tugend des ersten und zweiten Grades
kann zusammen bestehen mit dem Gegentheile einer von ihr verschiedenen
anderen Virtus moralis 3 und auch mit einem Vernunftirrthum
in Bezug auf diese andere bei Seite gesetzte Tugend. 4
Ein solcher Irrthum kann auch noch bei einer Tugend des
dritten Grades statthaben, während eine Tugend des vierten
Grades nicht nur das Gegentheil einer anderen von ihr verschiedenen
Tugend, sondern auch den entschuldigenden Vernunftirrthum
in Bezug auf dieselbe ausschliesst. Die Gerechtigkeit
als Tugend des fünften Grades schliesst als Tugend des Christen
jedes Vitium anderer Art und jeden schuldhaften Mangel an
ihr selbst aus, was von der philosophischen Gerechtigkeit als
heroischer Tugend nicht gesagt werden kann. Als keinen
omne dictatum a recta ratione, et ita dictante recta ratione, quod actus
virtuosus sit eliciendus circa materiam alterius rationis, statim illa virtus,
licet sit alterius speciei in uno gradu vel in alio, inclinat tarnen sufficienter
voluntatem ad eliciendum actum primum alterius virtutis. L. c., u.
1 Si enim aliquis sit justus et immineat sibi mors nisi faciat actum injustitiae,
talis justitia in secundo gradu inclinat statim ad actum praedictum
fortitudinis, quia actus illius virtutis est nolle deserere justitiam pro aliquo,
quod est contra rectam rationem; et ideo si recta ratio dictet, quod
citius sit sustinenda mors quam fiat actus injustitiae, statim illa justitia
in tali gradu inclinat ad actum primum fortitudinis. Sed si aliquis habeat
justitiam in praedicto gradu et immineat sibi mors nisi faciat actum intemperantiae,
puta nisi fornicetur, ibi non inclinat justitia in gradu praedicto
ad primum gradum temperantiae, quia potest primam justitiam conservare
secundum rectam rationem et tarnen facere actum intemperantiae,
quia nulla est repugnantia inter actus nec inter circumstantias ac.tuum.
Ibid.
2 Aliquis potest se exercitare circa materiam unius virtutis in quocunque
gradu absque hoc, quod exerceat se circa materiam alterius virtutis, quia
possibile est quod non oceurrat. materia cujuscunque alterius virtutis.
L. e., x.
3 Patet per experientiam, quia aliquis potest temperate agere secundum
duos primos gradus temperantiae, et tarnen veile injuste agere etiara
dictante ratione recta, talia opera non esse facienda. L. c., y.
4 Puta, si ratio erronea dictaret, quod talia opera injusta non sunt mala
sed bona et honesta. Ibid.