der in concreto genommene freithätige Act nothwendig entweder
moralisch gut oder moralisch böse sein muss. 1 Unter
dem in concreto oder individuell aufgefassten Acte versteht
Durand eben den mit Beziehung auf Ziel und Umstände ins
Auge gefassten Act.
Das Ziel der Handlung wird durch die Intentio angestrebt,
während die Electio sich auf die Mittel zur Erlangung des
Zieles bezieht. 2 Indess muss der Intentio nicht schlechthin
eine unmittelbare Beziehung auf das Ziel als Object der Action
gegeben werden, da sie auch im weiteren Sinne als Bewegung
zum Ziele hin verstanden werden kann. 3 Intendere und Eligere
haben mit einander gemein, dass sie sich zunächst nicht auf
ein Bonum in se, sondern auf ein Bonum propter aliud beziehen;
hiedurch unterscheiden sie sich vom Simpliciter veile,
welches sich auf das Bonum in se bezieht. In diesem Unterschiede
zwischen Simpliciter veile und Veile propter aliud reflectirt
sich im Willensgebiete der Unterschied zwischen dem
unmittelbaren und vermittelten Erkennen des Intellectes. 4 Das
1 2 dist. 40, qu. 2. — Vgl. Thom. 2, 1 qu. 18, art. 9: Oportet quod quilibet
actus individualis habeat aliquam circumstantiam per quam trahatur ad
bonum vel ad malum, ad minus ex parte intentionis.
2 2 dist. 37, qu. 2, n. 8.
3 Advertendum tarnen, quod licet sic proprie utamur nomine intentionis,
tarnen in communi usu loquendi quandoque nomen intentionis sumitur
large pro actu voluntatis, quo immediate volumus aliquid, praecipue in
operabilibus, sicut dicimus quandoque, quod intendimus ire ad talem locum,
vel incedere vel aliquid hujusmodi. L. c., n. 7. — Ygl. Thom. 2, 1 qu. 12,
art. 4: Motus voluntatis in finem et in id quod est in finem, potest considerari
dupliciter: Uno modo secundum quod voluntas in utrumque fertur
absolute et secundum se; et sic sunt simpliciter duo motus voluntatis in
utrumque. Alio modo potest considerari, secundum quod voluntas fertur
in id, quod est ad finem, propter finem; et sic unus et idem subjecto
motus voluntatis est tendens ad finem et in id quod est ad finem.
4 Intellectus assentit alicui per se noto sicut primis principiis, et hic assensus
vocatur intellectus. Aliis autem assentit tanquam notis propter aliud
sicut conclusionibus deductis ex primis principiis, et hic assensus vocatur
scientia vel aliquo alio nomine; et ad alterum istorum reducitur omnis
assensus intellectus sive in speculativis, sive in practicis. Similiter voluntas
fertur in aliquid absolute tanquam in bonum per se, et hic motus
dicitur simplex veile, et in aliud fertur non tanquam in bonum propter
se sed sicut in bonum propter aliud, et hic actus dicitur eligere vel
intendere sub diversis rationibus. 2 dist. 37, qu. 3, n. 6.