344
Büdinger.
den Antichrist kommen wir immerhin vielleicht noch zurück.
Wie entschieden sich aber Gerhoh gegen die willkürlichen
Schilderungen dieser Zukunftszeit erklären durfte, mag doch
hier schon erwähnt sein. 1
Bei dem ersten Anblicke von Gerhoh’s Buch über den
Antichrist bekommt man den Eindruck, dass es sich hier um
eine Widerlegung eben des achten Buches unseres im vorigen
Jahre verstorbenen Otto handle. Denn mit einigem Ingrimm
wendete sich Gerhoh 2 sofort gegen die aus der Wunderquelle 3
genommene erste Theorie Otto’s, dass der Antichrist aus dem
Stamme Dan geboren sein werde, dann gegen seinen Auszug
aus Babylon, gegen seinen Sitz in Gottes Tempel zu Jerusalem,
was denn in den nächsten drei Capiteln gründlichst
widerlegt wird; aber weitere Zusagen 1 bleiben zunächst unerfüllt.
Immerhin kann auch diese Polemik als ein Zeugniss
der verhältnissmässig freien kirchlichen Anschauungen gelten,
welche in dieser Zeit überhaupt zulässig waren und von Gerhoh
stets bekannt wurden, der ja auch Arnold’s von Brescia Hin-1
Totus vero sermo noster ad hoc tendit, ut demonstret preterita ecclesie
et inimicorum eius contra eam gesta sufficientia esse ad inpletionem
scripturarum de Antichristo loquentium, etiam si non veniat talis
bestia, qualis vulgo estimatur venturus Antichristus. — — — qui. . .
duos testes Enoch et Heliara materialiter occidat ac cetera peragat, que
de illo ecclesiastica magis opinio quam fides tenet; fides euim nobis
solum in deum patrem et in dominum Jesum atque in amborum spiritum
est et esse debet De Antichristo vero nicliil aliud nobis in fide
esse debet, nisi quod per eius adventum et operationem seripturae de
illo propbetantes compleri necesse est. Praefatio I, p. 16. Hieber gehört
neben I, 1 und I, 90, p. 13 und 180 auch noch in der Schrift de
corrupto ecclesiae statu (Migne patrol. CXCIV, 73, c. 109): nam plures,
quorum beatus Gregorius est praecipuus, Eliam et Henoch asserunt corporaliter
venturos et cum Antichristo pugnaturos atque ab illo corporaliter
interficiendos; alii, quorum vir illustris Hieronymus est praecipuus,
Moysem et Eliam duos iam designatos interpretantur, qui cum Domino
in monte apparuerunt.
2 I, 1, p. 13.
3 Vgl. unten S. 353 flgde.
4 Videndum quibus innitatur fundamentis . . . quod duos testes Enoch et
Heliam in personis materiali gladio occisurus dicitur, quod tres reges
Aethiopiae, Lybiae et Africae superaturus et post trium aunorum et dimidii
regnum a Domino interficiendus perhibetur. Eben dies ist Otto’s
Meinung: VIII, 5 und 6; vgl. unten S, 355 flg.