Der Averroisimis in der chriBtlich-peripatetiRchen Psychologie.
287
so auch Alles in jeder Weise erkennt.' Es braucht nicht gesagt
zu werden, dass es sich um das blosse Postulat einer vollkommenen
Erkenntniss handelt, 2 dessen Erfüllung im irdischen
Zeitleben nicht zu erwarten ist, da das individuelle Menschensein
nicht schlechthin in die Form der geistigen Allgemeinheit
übergehen kann, während umgekehrt der wirkliche Uebergang
in jene Form das persönliche Selbstleben, und damit den Träger
der postulirten Erkenntniss aufhebt.
Wir wollen schliesslich noch beifügen, dass Jandunus
einerseits Intellect und Wille als Eine Seelenpotenz ansieht, 3
andererseits aber den Intellectus speculativus und Intellectus
practicus als zwei von einander verschiedene Potenzen auseinandergehalten
wissen will. 4 Der Erklärungsgrund dessen liegt
in allem bisher Entwickelten enthalten. Das Wollen ist eine
dem Erkennen mit natürlicher Nothwendigkeit nachfolgende
' Entia niliil aliud sunt, nisi scientia Dei. Qnod sic intelligo, quia entia
secundum quod sunt in Deo, non sunt aliud nisi scientia ejus, et scientia
ejus est causa propria et nobilissima omnium entium. Et similiter homo
secundum intellectum est omnia entia quantum ad eorum scientias aut
cognitiones, et est causa omnium entium quantum ad eorum cognitiones
intellectuales. O. c. 1(1, qu. 37, fol. 102, 2. C.
2 Dieses Postulat ruht auf gewissen kosmologischen Grundanschauungen
der averroistischen Doctrin: Quod coujunc.tio nostra cum ipso intellectu
agente sit possibilis, probat Commentator (12 Metapb., conim. 35): Cum
intelligentiae abstractae, in eo quod sunt abstractae, sunt principia illorum,
quorum sunt principia moventia duobus modis, seil, secundum quod movcutes
et secundum quod finis, intelligentia autein agens est abstracta,
est principium movens, inquantum movet intellectum nostrum possibilem
ad intelligendum, neecsse est quod movet nos secundum quod amatum
amans i. e. ratione finis; et si omnis motus necesse est ut continuetur
cum eo, a quo fit secundum finem, i. e. omnis motus naturalis pervenit
ad finem ad quem ordiuatur, necesse est, ut in prostremo continuemur
cum hoc intellectu abstracto, i. c. conjungamur cum eo ot adipiscamur
illum aliquo modo, ita quod erimus dependentes a tali principio, a quo
coelum dependet, quamvis lioe sit in nobis in aliqno tempore, i. e. quod
tune intolligemus per principium quodammodo simile principio, a quo
coelum dependet. Sicut enim principium a quo coelum pendet, est causa
universalster omnium entium, ita intellectus agens, cui conjungitur completa
gene.ratione intellectus in liabitn, est causa omnium intellectionum
nostrarum. E. c. fol. 102, 2. D.
3 0. c. III, qu. 39.
4 0. c. III, qu. 3G.