Der Averroismus in der christlich-peripatetischen Psychologie.
247
zu. 1 Die active Function des Intellectus agens besteht darin,
das Intelligibilo in potentia, welches im Intellectus possibilis
vorhanden ist, zu einem Intelligibile in actu zu machen.' 2 Er
macht es hiezu, indem er sein Licht auf das in den Intellectus
possibilis recipirte sinnliche Object fallen lässt, welches durch
seine lieception in denselben zu einem Intelligibile in potentia
geworden ist. Seine Wirkung ist jener der Sonne vergleichbar,
welche die Farben der sinnlichen Gegenstände sichtbar
macht; 3 sein Verhältniss zum Intellectus possibilis ist ein
Reflex oder eine Wiederholung des Verhältnisses der sinnlichen
Wesensform zu der von derselben zu informirenden
Materie, in welcher die hervorzubildende besondere Form als
potentia propria schon enthalten ist. 4 Zufolge der Gleichartigkeit
beider Verhältnisse heisst der Intellectus possibilis
auch Intellectus materialis. Der Intellectus agens wirkt nicht
auf den Intellectus possibilis, so dass sich dieser zu jenem
als Potentia passiva verhielte, sondern auf das im Intellectus
possibilis recipirte Object, dessen potentielle Intelligibilität
actuirt werden soll. Darum treten auch Intellectus agens und
possibilis nicht als zwei gesonderte Vermögen auseinander; sie
sind nur zwei von einander unterschiedene Verhaltungsweisen
1 Commentator Anim. III, comm. 19 comparat agentem et possibilem, et
dicit, quod possibilis liabeat reeipere, judieare et comprehendere; et
subdit, quod intellectus agens dittert a materiali in eo, quod agens est
pura actio semper, materialis utraque. Non est verisimile, quod Commentator
inter tarn pauea verba ista aequivocet actionem; scd cum dicit,
quod agens est actio pura, certum est, quod accipit agere in veritate, et
non secunduifi figuram nominis tantum; igitur dicens quod possibilis est
utraque, intelligit de vera actione. Ibid. — Ebendaselbst auch verschiedene
andere Stellen aus Averroes de Anima.
2 Comm. in 4 Libros Sentt., Prolog., qu. 2, art. 1.
3 Color secundum se est visibilis, ut in multis locis dicit Commentator;
et tarnen quia ut in teuobris latet, non est in ultima dispositione ad
agendum, sed quodammodo in potentia, requirit neeessario lumen extraliens
de potentia ad actum. Sic quidditas rei materialis licet concedatur, quod
formaliter secundum se sit intelligibilis, tarnen quia latet, non est in
ultima dispositione, sic videlicet, ut possit movere intelleetum, quia materialitas
est omnino privative opposita intelligibilitati, quia est habitus
illi oppositus. Ergo propter quidditatem materialem necesse est ponere
intelleetum agentem, et ita propter objectum. Prolog., qu. 2, art. 1.
4 Siehe oben S. 245, Anm. 4.