Der AverroisnmB in der cbristlich-peripatetischen Psychologie.
209
Affecte (Passiones) radiciren sonach im Herzen, welches in
Kraft derselben physische Veränderungen erfährt; 1 demzufolge
muss auch der in den Affecten sich kundgebende Appetitus
sensualis im Herzen seinen Sitz haben, 2 natürlich nicht subjectiv
oder real, wie die Affecte, sondern objectiv oder intentional.
3 Aureolus hat ein besonderes Interesse, die Subjectirung
der Affecte im Herzen, die nach ihm ausdrückliche Lehre des
Aristoteles und Averroes ist, zu vertreten; die durch die Affecte
im Herzen causirten physischen Wirkungen sollen die ihnen
attribuirte Bezeichnung: ,Passiones' rechtfertigen, nicht als ob
sie selber Passiones wären, sondern weil sie Leidenheiten verursachen.
4
Aureolus erweitert den Begriff der Passio, wenn er unter
die Passiones auch die rein sinnliche Lust- und Schmerzempfindung
einbezieht. Er verhehlt sich nicht den Unterschied
zwischen Affect und rein sinnlicher Empfindung, wenn er die
sensni exteriori sive interiori, et ex apprehensione illa statim movetur
cor, quandoque secundum virtutem irascibilem, quandoque secundum concnpiseibilem,
secundum quod occurrunt diversae apprehensiones convenientes
sive sensui exteriori sive interiori, cujusmodi sunt excellentia
et amicitia et hujusmodi, respectu quorum sunt passiones et appetitus.
2 dist. 24, qu. 1.
1 Amor est dilatatio cordis et odium rarefactio . . . Detestatio non est nisi
repressio objecti . . . delectatio non est nisi dilatatio ambiens, et tristitia
est coangustatio opposita Spei correspondet alteratio cordis, quae
videtur infrigidatio; ira fit ex spiritibus multiplicatis confortantibus cor.
Spes est cum quadam appetitione, quae est rarefactio, sed andacia cum
contritione cordis. Oppositum utriusque defectus est, unde cor fit marcidum
non stans, et est cum quadam apertione, et tune sequitnr desperatio.
In timore vero est cor marcidins cum clausione. 3 dist. 16, art. 2.
2 Sensnalitas est hujusmodi appetitus existens in corde, de quo
snnt omnes passiones sensuales subjective li. e. appetitus, quod vocat
Aristoteles obediens rationi sive aptum natum obedire rationi; et qnandoque
victus a passione fit inobediens rationi et tune dicitur sensnalitas
et assimilatur serpenti, ideo quod habet callide attrahere rationem ad
illimitata et suadere ei (siehe oben S. 206, Anm. 3). 2 dist. 24, qu. 1.
3 Actus vitales dienntur, quibus potentia intentionalis objecto unitur, qui
est proprins modus nnionis .... Augustinus dicit, nihil tarn praesens
quam quod cogitatione ponitur; sed actui appetitus sensitivi unitur objectum
potentiae modo vitali et intentionaliter; ergo etc. 3 dist. 15, art. 1.
4 Non sunt formaliter passiones, sed solum causaliter, quin veras passiones
causant. 3 dist. 15, art. 2.
Sitiungsber. d. pliil.-hist. CI. XCVIII. Bd. I. Hft. 14