Emendationen zur Naturalis Historia des Plinius. IV.
421
20, 239.
Utuntur eo (sinapi) ad alopecias cum rubrica, psoras, lepras,
phthiriasis, tetanicos, opisthotonicos. inungunt quoque scabras genas
aut caligantes oculos cum melle, sucusque tribus modis exprimitur
in fictili, calescitque in eo sole modice. exit et e cauliculo sucus
lacteus, qui ita, cum induruit, dentium dolori medetur.
Zu inungunt lässt sich wohl eo ergänzen, 1 aber der Uebergang
zum sucus durch qm und Dioskorides 2, 183 6 8s */uXbc aütou
ouv [j.säiti äp\j.i'C,ei Kpiq ts ap,ßAU(iMti«s v.v. ~.p r j:/ia ßksipapa syypiop.cvoc
machen es wahrscheinlich, dass suco zwischen oculos und cum
ausgefallen. 2
Im Folgenden dann ist längst anerkannt, dass die Worte
exit et e cauliculo sucus lacteus, wie sie die Vulgata bietet, eine
Unrichtigkeit enthalten, da der Saft keineswegs milehartig ist. 3
Allein die Unrichtigkeit oder Ungenauigkeit wird geschützt
durch Plinius Valerianus, der 4, 28 ebenfalls sagt: lacteam facit
gattam. In diesem Punkte also wird die Vulgata schwerlich
angetastet werden dürfen. Aber sie gibt die Ueberlieferung der
Codices nur unvollständig wieder, da letztere lacteus eiuce vi
bieten. Diesen Schriftzügen kam nun zwar die Vermuthung
Jans lacteus erucae vi bedeutend näher, allein eine Vergleichung
der Angaben über die Heilkraft der eruca in g. 125 zeigt, dass
sie nicht zutreffend ist. Auf richtigerer Fährte war Sillig-, wenn
er aus ita cum induruit schloss, dass in den verdorbenen Worten
die Art, wie jener Saft sich verdichte, bezeichnet gewesen
sei. Moditiciren wir dies dahin, dass in denselben eine Angabe
über die Art, wie jener Saft gewonnen werde, enthalten sei,
1 Vgl. §. 141 sine quo epinictidas pusulas curant sc. rutä. 28, 83 Sotira obstetrix
tertianis quartanisque efficacissiinum dixit plantas aegri subterlini.
33, 11 neque aliis uti (anulis) mos fuit quam qui etc. 24, 60; 25, 154.
2 Die Wiederholung des Substantivs statt des Pronomens wie 16, 127 at
robori carnosae (radices). robora suas in profundum agunt. 12, 58 iam
quaestus alteram vindemiam adfert. prior atque naturalis vindemia circa
canis ortum. 18, 245 quaedam vero et suas liabent notas, sicuti ficus. cum
folia pauca in cacumine acetabuli modo genninent, tune maxime serendas
ficus. 21, 173; 23, 109; 15, 64; 31, 32.
3 Dalechamp bemerkt: ,falsum hoc; non enim planta haec lacteum succum
fundit‘.