586
\V o r n ö t.
den im allgemeinen Bereiche des Natürlichen sich haltenden
Process der Specieserzeugung in einen physikalischen Process
umwandeln, in welchem das Agens zugleich auch leidet, und
das Patiens zugleich auch wirkt. 1 Eine solche Wechselbeziehung
hat nun offenbar bei der Einwirkung des Himmels auf die
sublunarischc Sphäre nicht statt; also müssen die durch himmlische
Einflüsse erzeugten Spccies, welche der sublunarischen
Sphäre Licht, Wärme u. s. w. vermitteln, aus nicht sensiblen,
und in Bezug auf ihre Grösse oder Kleinheit unmessbaren
Theilchen educirt werden. Baco bezeichnet das Verhältniss
der Actio naturalis zur Actio physica, wenn er sie als eine
Actio insensibilis in tempore insensibili der Actio sensibilis in
tempore sensibili gegenüber stellt. 2 Als Actio physica ist die
von der Specieserzeugung zu unterscheidende Transmutation
des Patiens zu bezeichnen, die etwas Sensibles ist und sich
quantitativ bestimmen lässt. 3 In der Tliat sehen wir auch,
dass Sonne und Mond mit der gleichen Schnelligkeit ihr Licht
durch einen bestimmten Raum verbreiten, eben so auch dass
ein Kerzenlicht und ein angezündetes Feuer mit der gleichen
1 Aristoteles vult 3 Physie., quod omne agens pliysice patitur et transmutatur
insimul dum agit, et quod omne patiens pliysice agit; et in 1. de
generatione vult idem. Sed in quacunque quantitate parva ponatur aliquid,
illud potest alterari et corrumpi per agens forte, ergo simul aget ut
corrumpens patiatur et alteretur. 0. c., p. 285.
2 Ad lioc quod lapis debeat medium penetrare, ut resistentia media non
impediat ipsum, et ut faciat actionem divisionis et descensionis in tempore
sensibili sensibilem, oportet quod quantitatem liabeat sufficientem, nee in
omni quantitate potest hoc faeere; et sic de aliis rebus intclligendum
est. Nam procul dubio non exigit, grave quantitatem determinatam. Nam
sit, a grave illud, et cum sit quantum, sint h et c partes ejus; a igitur
est gravius quam f, quia per additionem ipsius c additur ad gravitatem;
ergo l> est grave, ergo a totum non fit minimum grave, et sic in Infinitum,
ut Aristoteles 3 Physie. vult, quod divisio magnitudinis naturalis
vadit in infinitum, quia ibi loquitnr de rebus naturalibus; ergo non
sobtm qnantitas, sed quantitas naturalis. Quapropter natura sensibilis,
quae est naturalis, est divisibilis in infinitum; et ideo agens sensibile
naturale non determinat sibi quantitatem. Ibid.
3 Quia approximatio requiritur ad actionem tanquam necessaria conditio,
ideo oportet, quod partis alterandae extremitas remotior ab agente sit
remota ad minus, quod fieri non potest per naturam; et ideo non erit
haee pars cujuslibet quantitatis sed determinatae, ita qnod plus alterare
non possit. 0. c., p. 286.