Skip to main content Jump to sidebar

Full text : Sitzungsberichte / Akademie der Wissenschaften in Wien, Philosophisch-Historische Klasse Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, Wien, 94. Band, (Jahrgang 1879)

586

\V  o  r  n  ö  t.

den  im  allgemeinen  Bereiche  des  Natürlichen  sich  haltenden
Process  der  Specieserzeugung  in  einen  physikalischen  Process
umwandeln,  in  welchem  das  Agens  zugleich  auch  leidet,  und
das  Patiens  zugleich  auch  wirkt. 1  Eine  solche  Wechselbeziehung
hat  nun  offenbar  bei  der  Einwirkung  des  Himmels  auf  die
sublunarischc  Sphäre  nicht  statt;  also  müssen  die  durch  himmlische ­
  Einflüsse  erzeugten  Spccies,  welche  der  sublunarischen
Sphäre  Licht,  Wärme  u.  s.  w.  vermitteln,  aus  nicht  sensiblen,
und  in  Bezug  auf  ihre  Grösse  oder  Kleinheit  unmessbaren
Theilchen  educirt  werden.  Baco  bezeichnet  das  Verhältniss
der  Actio  naturalis  zur  Actio  physica,  wenn  er  sie  als  eine
Actio  insensibilis  in  tempore  insensibili  der  Actio  sensibilis  in
tempore  sensibili  gegenüber  stellt. 2  Als  Actio  physica  ist  die
von  der  Specieserzeugung  zu  unterscheidende  Transmutation
des  Patiens  zu  bezeichnen,  die  etwas  Sensibles  ist  und  sich
quantitativ  bestimmen  lässt. 3  In  der  Tliat  sehen  wir  auch,
dass  Sonne  und  Mond  mit  der  gleichen  Schnelligkeit  ihr  Licht
durch  einen  bestimmten  Raum  verbreiten,  eben  so  auch  dass
ein  Kerzenlicht  und  ein  angezündetes  Feuer  mit  der  gleichen

1  Aristoteles  vult  3  Physie.,  quod  omne  agens  pliysice  patitur  et  transmutatur
  insimul  dum  agit,  et  quod  omne  patiens  pliysice  agit;  et  in  1.  de
generatione  vult  idem.  Sed  in  quacunque  quantitate  parva  ponatur  aliquid,
illud  potest  alterari  et  corrumpi  per  agens  forte,  ergo  simul  aget  ut
corrumpens  patiatur  et  alteretur.  0.  c.,  p.  285.
2  Ad  lioc  quod  lapis  debeat  medium  penetrare,  ut  resistentia  media  non
impediat  ipsum,  et  ut  faciat  actionem  divisionis  et  descensionis  in  tempore
sensibili  sensibilem,  oportet  quod  quantitatem  liabeat  sufficientem,  nee  in
omni  quantitate  potest  hoc  faeere;  et  sic  de  aliis  rebus  intclligendum
est.  Nam  procul  dubio  non  exigit,  grave  quantitatem  determinatam.  Nam
sit,  a  grave  illud,  et  cum  sit  quantum,  sint  h  et  c  partes  ejus;  a  igitur
est  gravius  quam  f,  quia  per  additionem  ipsius  c  additur  ad  gravitatem;
ergo  l>  est  grave,  ergo  a  totum  non  fit  minimum  grave,  et  sic  in  Infinitum, ­
  ut  Aristoteles  3  Physie.  vult,  quod  divisio  magnitudinis  naturalis
vadit  in  infinitum,  quia  ibi  loquitnr  de  rebus  naturalibus;  ergo  non
sobtm  qnantitas,  sed  quantitas  naturalis.  Quapropter  natura  sensibilis,
quae  est  naturalis,  est  divisibilis  in  infinitum;  et  ideo  agens  sensibile
naturale  non  determinat  sibi  quantitatem.  Ibid.
3  Quia  approximatio  requiritur  ad  actionem  tanquam  necessaria  conditio,
ideo  oportet,  quod  partis  alterandae  extremitas  remotior  ab  agente  sit
remota  ad  minus,  quod  fieri  non  potest  per  naturam;  et  ideo  non  erit
haee  pars  cujuslibet  quantitatis  sed  determinatae,  ita  qnod  plus  alterare
non  possit.  0.  c.,  p.  286.
            
Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.