550
Werner.
Tagen von ihm zu durchschreitenden Spatien des Thierkreises
für die Prognosticirung der Witterung maassgebend sind. 1 Wie
die Sonne den allbekannten Wechsel der vier Zeiten des Jahres
wirkt, so üben auch die übrigen Planeten, namentlich die oberen,
in den Quadraturen ihrer Zirkelbahnen und im Gesammtumlaufe
ihrer Kreisung einen bedeutungsvollsten Einfluss. 2 Am
stärksten ist die" Wirkung der Planeten, wenn sie in den Auges
ihrer Kreisbahnen stehen, was sich erfahrungsmässig auch an
Sonne 2 und Mond 4 bewahrheitet.
Dieser astrologisch-physikalische Determinismus, welcher
noch in demselben Jahrhundert sein Gegenstück auf erkenntnisstheoretischem
Gebiete in der Ars magna des Raymundus Lullus
gefunden, und seinen eigentlichen Grund in der Abwertung
des Formbegriffes der speculativen Scholastik hat, konnte bei
Albert d. Gr. selbstverständlich keine günstige Aufnahme
1 Istae autem mansiones distinguuntur, quia quaedam sunt temperatae,
quaedam distemperatae, in sicco, frigido, calido et humido. Et secundura
hoc quolibet die, si liomo aspicit inane, in qua mansione sit luna, poterit
de pluvia et alterationibus aeris judicare, sicut docet Abumasar in majori
int-roductorio, et patet per experientiam. Et praecipue considerandum est
de dispositione lunae in novilunio*, nam talis esse debet dispositionis,
«altem prima septimana vel quindena, et aliquotiens totus mensis; igitur
in principio secundae septimanae, tertiae et quartae currit eadem observatio.
Nam in istis quadraturis fortissima operatio lunae est, ut Galenus
dicit. in libro de crisi et criticis diebus, secundum quod transit quartas
sui circuli. O. c., p. 181.
2 Annorum nnitatio est major per hos ceteros planetas, qui secundum suas
revolutiones in quadraturis suorum circulorum et in totius circuli revolutione
mutant annos; et maxime tres superiores seil. Saturnus, Jupiter et
Mars, ut in rebus maximis, quae tarde veniunt, quia lii planetae sunt
tardi motus, et ideo effectus eorum non sunt quotidiani vel mensivi sicut
lunae et solis. Ilujusmodi autem effectus sunt diluvia, terrae motus et
pestilentia, faraes valida, cometarum et ceterorum ignium in aere apparitio,
sicut docet Abumazar in conjunctionibus, et onines sapientes concordant.
L. c.
3 Omnia enim terrae nascentia circa solstitium aestivale, quando sol est
in äuge sui eccentrici, plus crescunt et vigorantur per unnm diem, quam
alias per septimanam. O. c., p. 183.
4 Quando luna est in augibus suorum circulorum, ut in novilunio et plenilunio,
tune sunt fortiores operationes ejus, ut patet in fluxibus maris et
in piscibus; tune enim pisces meliores sunt, tune saniora sunt ehonchylia,
sicut auctores docent et experientia. Et sic est de omnibus planetis. L. c.