538
Werner.
gebaut und mit Rücksicht auf die Bestimmungen derselben entwickelt
und ausgeführt; wenn nun die Kategorienlehre ohne
Mathematik nicht verstanden werden kann, so ergibt sich hieraus
mit unabweislicher Nothwendigkeit, dass die Logik ohne Mathematik
nicht verstanden werden könne und die Beweiskraft
des logischen Verfahrens von der Evidenz und Beweiskraft
des mathematischen Denkverfahrens abhängig sei. 1 In ein ähnliches
Verhältniss wie die Logik, wird von Baco auch die
Grammatik zur Mathematik gestellt. Denn die Sprache weist
sowohl in der gebundenen als auch in der ungebundenen Rede,
in Vers und Prosa, in Wort und Ton, Rede und Geberden
lauter musikalische Verhältnisse auf, 2 deren Verständniss mathematische
Bildung voraussetzt. Da der Eindruck und die Ueberzeugungskraft
der menschlichen Rede von den durch die Poetik
und Rhetorik ihr gelieferten Mitteln abhängt, so steht auch die
Logik, welche ihren Jüngern das Geschick überzeugender Rede
zuwenden soll, in einem teleologischen Verhältniss zur Musikkunst
als Vollenderin der Logik. 3
Obschon Baco Grammatik und Logik zur Philosophie
rechnet, bezeichnet er sie dennoch nur als Partes accidentales
1 Virtus tota logicae pendet ex mathematica. 1. c.
2 Grammatica pueris ministrat ea, quae voeis sunt, et proprietates ejus in
prosa et metro et rhythmo .... per viam narrationis, non per causas,
nec per rationes. Kam alterius scientiae est dare causas horum, seil,
illius, quae vocum naturam plenarie habet considerare, et haec est sola
musica, cujus speeies et partes multae sunt. Nam una est prosaica et
altera est metrica, et tertia est rhythmica et quarta est meliea in cantu.
Et praeter haec habet plures. Et prosaica docet causas omnium elevationum
vocüm in prosa seeundum accentuum differentias et secundum
cola et commata et periodos et hujusmodi. Et metrica docet omnes
rationes et causas pedum et metrorum. Et rhythmica de omni modulatione
et proportione suavi rliythmorum docet, quia omnia ista sunt quaedam
genera cantus, licet non sic ut in cantu usuali. Op. maj., p. 44.
3 Finis logicae est compositio argumentorum, quae movent intelleetum
practicum ad fidem et amorem virtutis et felicitatis futurae. . . . Sed
haec argumenta debent esse in fine pulchritudinis, ut rapiatur animus
hominis ad salutiferas veritates subito et sine praevisione .... Et ideo
tota utilitas logicae nascitur ex comparatione logicalium omnium ad hujusmodi
argumenta, et ideo, cum dependeant ex musicalibus, necesse est,
logicam mendicare potestatem musicae. Op. maj., p. 44.