Beitrage zur Textkritik der Scriptoros historiae Augustae.
36?
grauiter iratus esset hisque spectacula sißtidisset. Gallien. 20, 3:
nam cum cingula sua plemque militantium . . . ponerent . . .
Saloninus ... Ins .. . balteos rapuisse perhibetur. Trig. 1, 2:
sed quoniam t.anta. obscurüas eorvm hominum fuit, qui ex diuersis
orbis partibus ad Imperium conuolabant, ut non multa de bis
uel dici possint. Aurel. 21, 6: interfecti sunt enim nonnulli etiam
nobiles senatores, cum Ins leue quiddam . . . testis obiceret; ibid.
23, 2: cum milites . . . euersionem nrbis exposcerent, respondit b is.
Fassen wir die vorstehende Erörterung zusammen, so
zeigt sich uns folgendes Ergebniss: Das Demonstrativum is
wird im späten Latein, ,wo der Gebrauch der Demonstrativa
immer schwankender wird' (Dräg. Hist. Synt. I, S. 71), sehr
häufig durch hie ersetzt, hauptsächlich im Nominativ, Dativ
und Ablativ Pluralis und vor einem Relativsätze.
Hadr. 4, 6: quinto iduum August, die legatus Suriae litteras
adoptionis accepit. BP bieten hier quintum, was die Herausgeber
ändern, während sie an einer anderen Stelle den Accusativ
stehen lassen; Bert. 6, 4: tertium nonarum diem . . . milites
Triarium . . . ducere in castra uoluerunt. Danach ist also wahrscheinlich
quintum. . . . diem zu schreiben und ebenso Commod.
11, 13 das handschriftliche quartum iduum Octobrium mit
den Berliner Herausgebern beizubehalten. Wie sehr der Sprachgebrauch
bei diesen Datirungen schwankte, wie der Tag bald
durch den Ablativ, bald durch den Accusativ, die kalendae,
nonae und idus bald durch den Accusativ, bald durch den
Genetiv bezeichnet werden, mögen einige Beispiele aus Ammianus
zeigen. XV, 8, 17: die octauo iduum Nouemb. XXII, 2, 4:
tertio iduum Decembrium. XXII, 13, 5: quarto nonas Decembres.
XXIII, 3, 3: diem sequuturum, qui erat quartum decimum Ical.
Apriles. XXIV, 8, 5: sextum decimum kalendas Julias. XXV,
u, 1: principio lucis secutae, quae erat quintum kalendas Julias.
XXVI, 10, 15: diem duodecimum kalendas Augustas.
Auch der Gebrauch der Conjunctionen ist nicht
immer gebührend beachtet worden. So liest man jetzt Maximin.
6, 4: sed cum. cum quidam tribuni repr ehender ent dicentes . . .
Ule dixisse fertur. Da B repprehendent, P reprehendunt, bietet,
ist ohne Zweifel das letztere richtig. Ebenso ist c. 24, 4 der
Indicativ Praesentis nach cum sichergestellt, indem mit BP
gelesen werden muss: Dici uix polest, qunnta laetitia fuerit,