358
Petschenig.
Grund, um von der Autorität der Handschriften abzugehen,
da tantum für tarn, quantum für quam sich auch sonst nachw
eisen lassen. Heliog. 2, 1: Hic tantum Symiamirae matri deditus
fuit. Porph. ad Horat. Od. III, 9, 15: quantum carum habeat
Calain. Augustin, epist. ad Honorat. (bei Possid. uit. Augustin,
c. 30) c. 10: nam quantum necessarium fuerit ecclesiae quantumque
profuerit, quod uir ille mansii in carne. Fulgent. Myth.
11, 13: tantum stultus.
Gallien. 3, 1 liest man jetzt: Turbata interim re p. totoque
penitus orbe terrarum. In BP ist vollkommen richtig toto überliefert;
denn diesen Schriftstellern sind Imperium Romanum und
orbis terrarum identische Begriffe; für sie ist es kein Widerspruch,
wenn sie sagen ,auf dem ganzen Erdkreise gerieth der
Staat in Verwirrung'. Zum Beweise dienen folgende Stellen:
Valer. 5, 1: imperator fieret . . . iure meritorum et quasi ex totius
orbis una sententia. Gallien. 5, 6: ex diuersis partibus pestilentia
orbem Romanum uastaret. ibid. 6, 7: sic denique de Omnibus
partibus mundi, cum eas amitteret . . . iocabatur. Trig.
12, 6: ut te Romanus orbis factum principem gaudeat. ibid.
12, 8: iuuenes aliqui sunt quaerendi . . . qui ex diuersis partibus
orbis humani rem p. restituant. Aurel. 32, 4: princeps igitur
totius orbis Aurelianus. Florian. 3, 6: orbemque terrarum pacatissimum
gubernauit. ibid.: qui si diutius fuisset, orbis terrae
barbaros non haberet.
Trig. 1, 2 liest man: in unum eos libellum contuli et quidem
breuem. In BP fehlt et. Wenn die Partikel nothwendig
ergänzt werden muss und man nicht gelten lassen will, dass
quidem für et quidem steht, warum schreibt man dann cap. 12,
16: Ego, p. c., bellum Persicum gerens Macriano totam rem p.
credidi quidem a parte militari?
Trig. 11, 5: Extat etiam nunc epigramma Graecum in
haue formam. BP haben extitit, welches die Berliner Herausgeber
mit Recht beibehielten; denn die Porfectform von Compositis
des Verbums stare findet sich auch sonst in der Praesensbedeutung
gesetzt. Vergl. Porph. ad Horat. Od. III, 19,
1: de Inachi autem uirtutibus nulla extitit historia. Lactant.
de ira dei 11, 1: quoniam constitit (so Bünemann’s Handschriften
bis auf eine, welche constat liest) de 'prouidentia, sequitur ut
doceamus, utrumrie multorum esse credenda sit.