Beiträge zur Textkritik der Scriptoree Historiae Augustae.
357
critic. p. 1—2) erklärt ,neminem fugiet . . . non posse conciliari
uerba ,denique 1 et ,statim‘; aut enim Mud aut hoc dicendum fuit
so ist dagegen zu bemerken, dass denique an unserer Stelle
keineswegs im temporalen Sinne zu fassen ist, sondern als
copulative Partikel, wie sane, bloss zur Anknüpfung des Satzes
dient, ganz dem deutschen ,0110' entspreehend. Vergl. Marc.
14, 6, Seuer. 15, 2, Älbin. 3, 2, Trig. 24, 3, Claud. 6, 4, Aurel. 23,
5. 1 Peter’s zweites Argument, statim könne schon deshalb nicht
richtig sein, weil sich Traian erst nach einiger Zeit mit Hadrian
werde ausgesölmt haben, ist eben so leicht zu widerlegen;
statim hat nicht die Bedeutung _,sofort 1 , sondern wird hier wie
an anderen Stellen synonym mit mox, non multo post,, deinde,
postea gebraucht. Belehrend ist in dieser Hinsicht Marc. 16, 1:
Jam in suos tanta fuit benignitate Marcus ut cum in omnes propinquos
cuncta honorum ornamenta contulerit, tum in filium et
quidem scelestum atque inpurum cito nomen Caesaris et mox
sacerdotium statimque (= et deinde) nomen imperatoris. Man
vergleiche ferner Hadr. 23, 13: quem praetura honorauit ac
statim (— deinde) Pannoniis inposuit. Did. Jul. 2, 3: statim
(— paulo post) enim mors Pertinacis secuta est. Seuer. 0, 9:
uxorem petit, Juliam scilicet ... ex qua statim (= breui) pater
factus est. Seuer. 19, 5: eiii'sdemqiie etiam ianua'e in Transtiberina
regione ad portam nominis sui, quarum forma intercidens
statim (— mox) usum publicum inuidit. Maximin. 21, 4: exarsit
exercitus et odium tacitum in tempus distulit, quod loco suo statim
(= postea) prodidit. Ferner ist nicht zu übersehen, dass statim
und denique auch sonst verbunden erscheinen. Iladr. 13, 6:
denique cum post Africam Romam redisset, statim ad orientem
profectus. Maorin. 5, 1: Statim denique arripuit imperium.
Maximin. 5, 5: statim denique illum . . . in liaec uerba prouexit.
Iladr. 13, 5 bieten die Handschriften: nec quisquam fere
principum tantum terrarum tantum celeriter peragrauit, während
die Ausgaben tarn celeriter lesen. Wenn auch zuzugeben ist,
dass tantum möglicher Weise durch das vorangehende tantum
terrarum veranlasst wurde, so ist dies doch kein hinreichender
1 Zink, Der Mytholog Fulgentius, 8. 58: ,Denique steht (bei Fulgentius) mit
ziemlich abgeschwächter Bedeutung als copulative Conjunction zur Satzverkuiipfung
oft schon zu. Anfang des zweiten Satzes einer Mythendeutung 4 .