Die Urkunden Karls III.
469
heissen, 1 zeigt theilvveise Ausdrücke der Tauschurkunden, 2 in
den Schlusssätzen die Formel der Precariebestätigung, beziehungsweise
der Schenkungen auf Lebenszeit. 3 .Die Zustimmung
der klösterlichen Genossenschaft ist ausdrücklich bemerkt.
Von den beiden aus der Kanzlei Karls III. überlieferten
Freilassungsurkunden schliesst sich die eine ziemlich genau
den längst üblichen Formeln an, 1 während die andere, erhalten
im Chartular von St. Martin in Tours, bedeutende Abweichungen
aufweist, die bezüglich des Actes der Freilassung auch
sachlicher Natur zu sein scheinen, da sonst immer das Ausschlagen
des Denars durch den Herrscher selbst wesentlicher
Bestandtheil der Formel ist. 5
1 Nullo umquam banc convenientiam irrumpente, Orig. nr. 75, 77. In
einer Urkunde Ludwigs des Frommen L 156 pactatio sive convenientia
= Vereinbarung.
2 . . Tradidit . . eeontra vero tradidit . . econtra aceipiens . . sed ob firmitatis
gratiam nostram deprecatus est celsitudinem ut praeceptum liberalitatis
nostrae super hoc adderemus vgl. die Tauschbestätigungen Roziere
nr. 317, 318.
3 Ut ab hodierna die et deinceps omnia usque ad finem vitae suae habeat
teneat atque possideat eo etiam tenore, ut post obitum suae res in Omnibus
salvae . . revertantur, nr. 75, 77. Ea videlicet ratione, ut ipse
Omnibus diebus vitae suae sub usu fructuario utrumque habeat . . et post
illius discessum cum omni integritate sua . . redeant, nr. 97.
4 nr. 5 aus dem Andlauer Chartular vgl. Roziere nr. 57 — 60; hier in libertalis
securitcite permaneat, statt des formelrechten valeat permanere bene
ingenuus atque securus, wie es sich auch in Privaturkunden findet, Roziere
nr. 72, 76, 82.
nr. 168.
decrevimus ut more praedecessorum
nostrorum, imperatorum
atque regum, a manu ipsius denarius
excutiatur, quatenus auctoritate
imperiali nostra Omnibus
notum habeatur, ut . . semper et
ubique liberaliter valeat uti propria
potestate . . et quaecumque
ei libuerit omnimodus über, velut
nobili prosapia genitus esset, per
nostram auctoritatem peragat.
Roziere nr. 59.
. . in procerum nostrorum praesentia
manu propria nostra excutientes
a manu eius denarium secundum
legem Saligam liberum dimisimus . .
iubemus ut sicut reliqui manumissi
qui per liuiusmodi titulum absolutionis
a parentibus (nostris) l'egibus
(vel) imperatoribus Francorum noscuntur
esse relaxati ingenui, ita deinceps
per hoc nostrum praeceptum . . valeat
permanere bene ingenuus atque
securus.
In Formeln für Privaturkunden quasi de ingenuus parentibus fnisset
procreatus, iant et maneant ubicumque voluerint Roziere nr. 78, 91; 86,