Skip to main content Jump to sidebar

Full text : Sitzungsberichte / Akademie der Wissenschaften in Wien, Philosophisch-Historische Klasse Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, Wien, 85. Band, (Jahrgang 1877)

Die  Sprachlogik  des  Johannes  Duns  Scotus.

589

Verschiedenheit  in  der  Constructio  intransitiva  personarum  ist
zunächst  davon  abhängig,  ob  die  Determination  zum  Suppositum
oder  zum  Appositum,  oder  zu  einem  von  Beiden  verschiedenen
Dritten  hinzutritt.  Die  zum  Determinabile  hinzutretende  Determination ­
  kann  declinirbar  oder  nicht  declinirbar  sein.  Declinirbare
  Determinantia  sind  die  Adjectiva  denominativa,  relativa,
interrogativa,  distributiva;  undeclinirbare  Determinantia  Conjunctionen,
  Adverbien,  Präpositionen,  Interjectionen.  Eben  so
kann  zum  Appositum  ein  declinables  oder  indeclinables  Determinans
  hinzutreten.  Der  dritte  Fall,  dass  das  Determinans  zu
einem  vom  Suppositum  uiid  Appositum  verschiedenen  Dritten
hinzutritt,  diversificirt  sich  nach  Art  der  beiden  früheren  Fälle.
In  allen  diesen  Fällen  handelt  es  sich  nun  um  jene  Conformität
  der  Modi  significandi,  welche  die  Rede  zu  einer  Oratio
congrua  macht.  1  Duns  Scotus  unterscheidet  für  die  mannigfaltigen ­
  Fälle  der  Constructio  intransitiva  actuum  sowohl  als
auch  personarum  allgemeine  und  besondere  Congruitätsprincipien.
Die  gemeinsamen  Congruitätsprincipien  der  verschiedenen  oben
angeführten  Fälle  der  Constructio  intransitiva  actuum  sind,  dass
dem  Modus  esse  des  Appositum  der  Modus  entis  im  Suppositum,
der  Compositio  als  accidentalem  Significationsmodus  der  Modus
per  se  stantis  im  Suppositum,  dem  Verbalmodus  des  Appositum
die  Ratio  principii  als  Significationsmodus  des  Suppositum  entspricht. ­
  Die  besonderen  Congruitätsprincipien  jedes  einzelnen
der  fünf  möglichen  Fälle  jener  Construction  sind  die  durch
das  besondere  Verhältnis  des  Appositum  zu  dem  in  fünf  verschiedenen ­
  Casus  situirten  Suppositum  bedingten  Modi:  Ut
ipsum  est  alterum  —  ut  quod  est  alterum;  ut  alterius  —  ut
cujus;  ut  alteri  —  ut  cui;  ut  ab  aliquo  —  ut  a  quo.  Die
Accusativconstruction  (Socratem  oportet  legere)  weist  einen  der
Beschaffenheit  des  Suppositum  conformen  Modus  non  contractus
nec  contrahibilis  des  Verbum  (Infinitivform)  vor.  Die  Zusammenfügung ­
  des  Verbum  mit  dem  im  Nominativ  gesetzten  Suppositum ­
  involvirt  überdiess  Uebereinstimmung  des  Verbum  mit
dem  Suppositum  in  Zahl  und  Person  als  zwei  besondere

1  Congruitas  est  partium  sermonis  (lebita  unio,  ex  modorum  significandi
conformitate  ad  aliquam  speciem  constructionis  requisitorum  derelicta.
Gramm,  spec.,  c.  53.

38*
            
Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.