Skip to main content Jump to sidebar

Full text : Sitzungsberichte / Akademie der Wissenschaften in Wien, Philosophisch-Historische Klasse Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, Wien, 85. Band, (Jahrgang 1877)

Die  Spraclilogik  des  Johannes  Duns  Scotus.

559

in  der  logischen  Lehre  vom  Urtheile,  während  der  Ausdruck
Consignificatio  von  Duns  Scotus  der  Grammatik  reservirt  und
auf  das  Wort  als  Satztheil  bezogen  wird.  1  In  diesem  Sinne
ist  nun  jedes  Wort  im  Satze  consigniticativ,  und  somit  in  sprachlogischer
  Beziehung  der  Unterschied  zwischen  significanten  und
consignificanten  Redetheilen  völlig  beseitiget.
Wir  gehen  nunmehr  auf  die  von  Duns  Scotus  den  einzelnen ­
  Redetheilen  zugetheilten  Modos  significandi  ein.  Die
essentiellen  Bestimmungen  dieser  Modi  betreffend,  kennen  wir
bereits  den  Unterschied  zwischen  den  Redetheilen,  welche
einen  Modus  entis  ausdrücken, 2  und  jenen  anderen,  welche
einen  Moduse  sse  bezeichnen. 3  Zu  ersteren  gehören  Nomen  und
Pronomen;  beide  scheiden  sich  dadurch  auseinander,  dass  das
Pronomen  im  Gegensätze  zum  Nomen  stets  eine  indeterminirte
Auffassung  ausdrückt.  Diess  hätten  —  bemerkt  Duns  Scotus  —
bereits  die  alten  Grammatiker  dadurch  angezeigt,  dass  sic  durch
das  Nomen  eine  Substantia  cum  qualitate,  1  durch  das  Pronomen
aber  eine  mera  substantia  oder  Substantia  sine  qualitate 5
categorematici;  alii  sunt  termini  syncategorematici,  ut  signa  universalia,
particularia,  copula  universalis,  conjunetiones  et  liujusmodi,  et  ex  istis
terminis  non  correspondet  aliquid  significatum  aliud  a  significatis  terminorum
  categorematicorum,  sed  per  ipsos  intellectus  aliter  intelligit  et
apprehendit  eandem  rem.
1  Intellectus,  cum  vocem  ad  significandum  et  consignificandum  imponit,
duplicem  ei  rationem  tribuit,  seil,  rationem  significandi,  per  quam  efficitur
  signum,  et  sic  formaliter  est  dictio  —  et  rationem  consignificandi,
quae  vocatur  modus  significandi  activus,  per  quam  vox  significans  fit
consignans  vel  consignificans,  et  sic  formaliter  est  pars  orationis,  ita  quod
pars  est  pars  secundum  se  per  lianc  rationem  consignificandi  seu  modum
significandi  aetivum  tauquam  per  principium  formale,  sed  est  pars  relata
ad  aliam  per  eandem  rationem  consignificandi  activam  tauquam  per  principium ­
  efficiens  intrinsecum.  Gramm,  spec.,  c.  1.
2  Modus  significativus  activus  per  modum  entis,  qui  est  generalissimus
nominis,  trahitur  a  modo  essendi  entis,  qui  est  modus  habitus  et  permanentis.
  Gramm,  spec.,  c.  8.
3  Modus  significandi  activus  per  modum  esse,  qui  est  modus  generalissimus  verbi,
trahitur  a  modo  essendi  ipsius  esse,qui  est  modus  fluxus  et  successionis.  Ibid.
4  Vgl.  Priscian.  Inst,  gramm.  II,  22:  Nomen  est  pars  orationis,  quae  unicuique
  subjectorum  corporum  seu  rerum  communem  vel  propriam  qualitatem
  distribuit.
5  Bei  Charisius  (Inst,  gramm.  II,  7)  und  Diomedes  (Ars  gramm.  lib.  I)
findet  sich  folgende  Definition  des  Pronomen  :  Pronomen  est  pars
            
Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.