Die Spraclilogik des Johannes Duns Scotus.
555
ansgedrückt, welche' Duns Scotus mit den logisirenden Grammatikern
seines Zeitalters in essentielle und accidentelle eintlieilt;
1 die wesentlichen Bezeichnungsmodi werden von Duns
Scotus nach dem ihm eigentümlichen sprachlogisehen System
in generelle, specielle und besonderste Modos unterschieden; 2
die Scheidung der accidentellen Modi in absolute und respective
3 findet sich auch anderweitig vor. Aus der Application
diesei- Einteilungen auf die acht Redeteile ergibt sich das
Netzwerk, in welches der Inhalt der Grammatica speculativa
gefasst ist; aus den Definitionen der verschiedenen Modi significandi
geht bereits hervor, dass die Modi significandi accidentales
respectivi im diasynthetischen Theile, die übrigen im
sogenannten etymologischen Theile der Grammatica speculativa
in Anwendung kommen. Die Ordnung, in welcher die einzelnen
Redeteile abgehandelt werden, ist dieselbe, in welcher
sie von Donatus in der Ars grammatica und Ars minor angeführt
werden: Nomen, Pronomen, Verbum, Adverbium, Participium,
Conjunctio, Praepositio, Interjectio. Mit Rücksicht auf
die zwei Grundmodi des Seienden: Modus entis und Modus
esse werden als die zwei Haupttheile der Rede Nomen und
Verbum bezeichnet; das Nomen schliesst seinem allgemeinen
Charakter nach auch das Pronomen, das Verbum das Participium
1 Modus significandi essentialis est, per quem pars orationis simpliciter
habet esse, vel secundum genus, vel secundum speciem. — Modus significandi
accidentalis est, qui advenit parti post ejus esse completum, non
dans esse simpliciter parti nee secundum genus nec secundum speciem.
Gramm, spec., c. 7. — Bei Siger heisst es (Thurot, p. 158): Modus
significandi essentialis est modus significandi conferens ad essentiam
partis vel aliquorum ipsius partis. Modus significandi accidentalis est
modus significandi adveniens alicui parti post suum completum esse.
2 Modus significandi essentialis generalissimus est, qui est de essentia
partis orationis et cujuslibet suppositi sub se contenti. — Modus significandi
essentialis specialissimus est, qui est de essentia quorundam suppositorum
illius partis. — Modus significandi essentialis subalternus est,
qui est de essentia suppositorum illius partis nec generalissime nec specialissime
sed medio modo se habens. Gramm, spec., c. 7.
3 Modus significandi accidentalis absolutus dicitur ille, per quem unum
constructibile non habet respectum ad alterum, sed solum ad proprietatem.
— Modus significandi accidentalis respectivus est, per quem unum constructibile
habet respectum non solum ad rei proprietatem, sed etiam
per quem unum constructibile habet respectum ad alterum. Ibid.
Sitzungsber. d. pliil.-hist. CI. LXXXV. Bd. III. Hft. 86