126
Werner.
der Grösse und Herrlichkeit des in ihnen sich offenbarenden
Schöpfers handle, die auch demjenigen, der nicht Philosoph
ist, im Anblicke der sichtbaren Welt sich vernehmbar machen
müsse. 1 Zudem seien im Stande der gefallenen Natur die
Sinne ein unentbehrliches Vehikel zur Erkenntniss der Sinnendinge,
deren inneres Wesen der verdunkelten Erkenntnisskraft
des menschlichen Intellectes nunmehr verdeckt ist und nur
unter der Hülle der sinnlichen Accidentien sich zeigt. 2 Aber
auch dann, wenn die menschliche Seele ihre intellectuelle
Sehkraft noch ungeschwächt besässe, müsste es für sie einen
grossen Reiz haben, die Dinge nicht bloss nach ihrer inneren,
dem menschlichen Intellecte vernehmbaren Seite, sondern auch
nach ihrer sinnlichen Aussenseite sich zu besehen. 3 Das Ver-1
Adaugetur animabus humanis non modicum vis magnificandi creatorem
ex sensibili cognitione sensibilium et particularium. Cum enim considerant,
quod tarn multipliciter vult eis innotescere creator videlicet testimoniis
virtutis inteilectivae, quae accipiuntnr a rebns intelligibilibus, cognoscunt
indubitanter, quam magnificari velit ipse creator, qui tarn multiplicia
testimonia potentiae et bonitatis suae dat animabus nostris. De amina
v, i8.
2 Nunc autem h. e. tempore miseriae et corruptionis praesentis necesse habent
animae humanae mendicare a rebus sensibilibus per sensus cognitiones
eorum sensibiles, propter obtenebrationes virtutis intellectivae, quae ad
exteriora particularia et sensibilia penitus coeca est, et ad illa omnino
non attingens nisi sensibus adjuta et aliquatenus illuminata. Sensus
enim, sicut ait unus ex majoribus philosophis Latinorum, nihil integritatis
percipit, sed usque ad proximum venit, ratio vero quaedam subesse perpendit
et intelligit i. e. substantiam subesse varietati accidentium ....
Quapropter a propria luce naturali et intima destituta mendicat lumina
sensuum et rerum particularium sensibilium; propter eandem adjuvari
necesse habet, quemadmodum et nos destituti a luce solari et lumine
diei lucernas nobis accendimus. Ibidem.
3 In sublimi contemplationis et delectationis spiritualis existens anima humana,
non est dubium quin etiam de ordine universi et de partibus ejus, quarum
altera est mundus sensibilis, multa cogitet et cognoscat; et licet cognitione
lucidiori quam sit ea cognitio, quae per sensus est, nihil tarnen prohibet,
eidem posse placere, ut aliter res sensibiles cognoscat et de eis
experiatur, et hoc unusquisque apnd se ipsum per se cognoscit. Plerumque
quod auditu cognoscimus, videre cupimus; multa enim qua? per demonstrationes
scimus etiam per sensum cognoscere volumus et experiri.
Quamvis enim certissiraa sit atque firmissima cognitio demonstrativa,
tarnen saepissime ea, quae per demonstrationes cognoscimus, sensibus
probare et experiri volumus. De amina V, 17.