Berichte über Haudschrifteu des sog. Schwahenspiegels.
453
sant Siluester, vnd der konig Constantinus, der edel keyser
Justianus, vnd der heilige vnd werde keyszer Karolus, vnd
sein sone der heilig keyszer Ludowicus, 1 vnd des sone der
edele Lutharius. 2 die hetten :! got liep, vnd forchten jn, dorumb
stifften sy mit wolbedachtem mute vnd synnen vnd mit weiser
meister lere alle die lantrecht die jn diesem puch goschriben
steen.
57 (II 74). [Was ein iglicher man seinem woybe morgengabet
volget hir nach.] 4
Ejn iglich man der ritterlicher art ist, was der seinem
weibe zu morgengabe geben möge, das höret hie.
58 (II 75). [Wan eine rittermessiger man morgengabett.]
Des morgens an dem beth, oder so er mit jr zu tische
geth oder 5 tisch sitzet, so mag er seinem weih geben on seiner
erben vrlaub einen knecht vnd ein magte 6 die zu jren tagen
komen sein, vnd mag ir geben getzewne bodem vnd getzymmer
ob 7 der erden, vnd als ir man stirbet, so sol sie das ertreich
Volens igitur deus, vt homo per pacis concordiam et dilectionera
fraternam celi gaudia posside[a]t, dedit Moysi in monte Synay decem
precepta, quibus obseruatis populus deum placatum haberet. Et quia
bene sciuit, quod populus inter se multas lites et rixas ex diuersis emergentibus
casibus habiturus foret, super addidit ei sexcenta et xiij precepta
per modum informacionis, ut cum causas hominum iudicaret
per ea lites et discordias sic sedaret ut habetur in Exodo. Et
secundum illa iudicia per Moysen et suos sequaces apostolice dignitatis
Coustantinus, Justinianus, Karolus sanctus, filius suus Ludowicus, et
istius filius Liutherus, et quam plures Romanorum imperatores, intuentes
quod lex iudicij Moysy data nimis dura esset, videlicet animam pro
anima, oculum pro oculo, dentem pro deute, et cetera, leges et judieia
leuiora fecerunt, diuina inspiracione instructi, prout in hoc libro continetur,
supei' omnem litis materiam, precipientes ea sub peua capitis per
omnes prouineias romani imperij et in judieijs vti per uniuersalem ecclesiam
katholicam obseruari. Et qui secundum alia jura quam hie continentur
iudicat non approbata, crimen lese maiestatis incurrit, et peccat
grauiter coram deo.
3 II Dje.
4 In II fehlt: vnd gemacht.
1 II Ludwicus. 2 II Lutlierus. 3 II hatten. 4 Die in Klammern
gesetzten Ueberschriften gehören II an. 5 II oder ob dem. r ’ II vnd
rnaget. 7 II ober.