Der  Ordo  iudiciarius  des  Codex  Bambergennia.

317

XVIII.  De  arbitris.
Iudicum  alii  iurisdictionem  propriam  liabent,  qui  ordinarii
  dicuntur,  alii  non  propriam,  sed  sibi  delegatam,  qui  iudices
delegati  appellantur.  Iurisdictio  est  potestas  alii  a  publieo
indulta  cum  licentia  reddendi  iuris  et  facultate  aequitatis  statuendae
  alii.  Plena,  ut  in  solo  Romano  pontifice  et  principe,
et  alias  non  plena,  ut  in  ceteris  iudicibus.  Non  plena  alias
ordinaria  ut  illi,  qui  ab  apostolico  vel  principe  legitim  am
accipiunt  potestatem.  Alias  non  ordinaria.  Haec  alias  per  delegationem,
  alias  per  rescriptum,  alias  ex  consensu  partium  provenit
  vel  ex  compromisso.  Ex  ordine  regulari  iure  primain  bis
iudex  delegare  potest,  qui  eam  liabent,  a  Romano  pontifice  sive
principe;  siquidem  iudicantem  iudicem  in  aliqua  ordinaria  esse
opportet  potestate.  Per  rescriptum,  quo  apostolici  sive  principis
  iurisdictio  mandatur,  sicut,  per  rescriptum  sumrni  patriarchae,
  fieri  frequenter  videmus.  Consensu  quoque  proprio  duo
pluresve  exteri  iudicem  eligunt  et  alias  sibi  incöngruum,  alias
sibi  congruum  faciunt  ut  III.  q.  6.  pulsatus  (c.  3.),  ubi  dicitur:
  ,pulsatus  ante  non  suuin  iudicem,  si  velit,  taceät,  si  velit
respondeat.‘  Ergo  volendo,  consentiendo  iudicem  sibi  congruum
facere  potest,  a  cuius  iudicio  post  litem  contestatam  recederc
non  licet,  ut  III.  q.  5.  c.  ult.  Hoc  ita,  si  litigatores  consenserunt
  in  iudicem  alias  ordinäriiun;  privatorum  consensus  nulla
ratione  eum  iudicem  facere  potest,  qui  alias  nulli  iurisdictioni
praeest.
Ex  compromisso  quoque  partium  iudex  constituitur,  alias
etiam  non  Ordinarius,  qui  arbiter  nominatur.  Et  non  solum  über
et  integrae  famae,  sed  etiam  infamis  arbiter  et  sine  iudice  constituitur, ­
  nunquam  tarnen  servus,  ut  III.  q.  7.  infames.  Nil
enim  refert,  eum,  qui  arbitrium  suscepit,  an  sit  integrae  famae
an  ignominiosus,  sane  constituitur  arbiter,  ut  in  legibus  dicitur,
  poena  utrique  promissa,  sententia  tarnen  arbitri  non  infamat
  nec  iudicati  actio  vera  oritur,  nisi  partes  subscripserint,
vel  per  XL.  dies  siluerint,  nec  appellationem  generat;  quid
tarnen  generat,  ita  intelligitur,  ut  ab  arbitris  ordinariis  privilegio
  ordinariae  dignitatis  appellari  liceat,  ab  arbitris  vero,  qui
nullam  legitimam  liabent  potestatem,  non  possit  appellari