316

Schulte.

symonia  committitur,  ubi  illud  spirituale  venditur.  in  quo  spi-  __
ritus  sancti  gratia  datur;  quia,  licet  sacramentum  coniugii  sit
spirituale,  quia  tarnen  in  matrimonio  nulla  gratia  confertur,
ipsum  vendere  vel  emere  non  est  symonia,  ut  XXXII.  q.  2.
honorantur.  —  Si  iudex  quid  dolo  malo  iudicavit,  litem  suam
facit,  et  infamatur  et  danti  pecuniam  repetitio  datur,  ut  XIV.
q.  5.  non  sane.  Hoc  tarnen  ita,  si  quis  dedit  iudici,  ut  bene
iudieet,  vel  ne  male  iudicet,  hoc  in  casu,  quia  iudex  tantum
turpiter  facit  qui  accipit,  dator  repetere  potest,  ut  in  praedicto
capite  et  c.  enimvero.  Si  aliquis  iudici  pecuniam  dederit,  ut
bene  iudicet  vel  ut  male  iudicet,  quia,  qui  dat  et  qui  accipit,
turpiter  facit,  dator  repetere  nequit,  ut  in  XIV.  q.  5.  quia.
In  pari  causa  melior  est  conditio  possidentis  ut  XXXIII.  q.  5.
c.  1.  Verum  licet  ille  non  possit  repetere,  tiscus  ex  generali
regula  ab  indigno  poterit  revocare.  Si  vero  iudex  per  imperitiam
  perperam  iudicavit,  in  quantum  iudicanti  aequum  videbitur,
  condemnabitur  ut  C.  XXIV.  q.  3.  de  illicita  (c.  6.).
Explicatur  iudicium  per  iudicem  sedentem,  audientem
interrogantem,  citantem,  interloquentem,  indulgentem,  definientein,
  dilatantem;  per  actorem  accusantem,  intendentem  et  confundentem;
  per  reum  confitentem,  negantem,  excipientem.
Praeterea  in  omni  iudicio  quatuor  personas  necesse  est  esse:
iudicem  armatum  galea  iustitiae,  actorem  pugione  malitiae,
testem  tuba  veritatis,  reum  clypeo  defensionis,  ut  IV.  q.  3.
c.  1.  et  2.  Nec  de  domo  iudicis  accusator  recte  producitur,  ut
C.  V.  q.  4.  c.  ult.  —  Illud  sciendum  est,  quia  in  civilibus  causis,
  non  in  criminalibus,  et  filius  patrem,  et  pater  filium  iudicem ­
  habere  potest,  ut  IV.  q.  7.  infames.  Quid  sit  officium
iudicis,  cum  illi  titulo,  qui  de  contumacia  absentium  inscribitur,
  incumbebamus,  sufficienter  descripsimus.  Illud  non  est
praeterendum,  quod  non  solum  inimici  sed  quoquo  modo  reo
suspecti  a  iudicio  removentur,  et  non  solum  datos  iudices,  sed
etiam  suos  iudices  ordinarios  rei  poterunt  refutare,  ut  patenter
colligitur  ex  C.  V.  q.  ult.,  ita  tarnen,  ut  suorum  superiorum  et
non  aliorum  ordinariorum  iudicium  petat,  quod  aperte  docetur
ex  VI.  q.  3.  §.  denique.  Quod  ante  litem  contestatam  dun-  *
taxat  verum  esse  asseverant.

■