Literaturgeschichte der Compiiationes antiquae etc.
85
Dass auch ausser den mit b. signirten manche andere Bernhard
us Papi ensis angehören, halte ich nach der gleichen Methode
für unzweifelhaft.
Übrigens deuten darauf noch genauere Anzeichen. So heisst es
zu c. 3. de institut.:
kJ 's. de officio arehid. in summet
was doch nur auf Bernhards Summe gehen kann. Gehören einzelne
Glossen Bernhard nicht direct an, so sind sie doch nach solchen
gemacht. So steht im Cod. Ye 52. zu c. 4. de clericis conjug. v.
eccles. benef. folgende:
l) 's. di. XXXLI. si quis vero. Sed illud locum habet, ubi eadem
est consuetudo, ut in minoribus ordinibus conjugati ecclesiae deserviant,
hoc autem locum habet, ubi non est illa consuetudo. 67
m) Im Cod. Ye 80. heisst es zur selben Stelle:
'Solutio (nach den Citaten), hoc distinguendum est secundum
diversarum ecclesiarum consuetudinem’.
nj Zu c. 3. de cond. appos. ist eine Glosse am Ende gezeichnet
R. J\ was auf Richardus und Joh. Galensis gehen kann.
37. Einige wenige Glossen mögen noch als interessant Platz
finden.
aj Zu c. 1. de sponsa duorum:
'Nisi mala consuetudo bononiae istud inducat, quae permittit,
eum cum secunda manere, si primam non cognovit, sed secundam’.
Hieraus ersehen wir also, dass die schlechte Gewohnheit, über
welche Huguccio ad. c. 45. C. XXVII. q. 2. dict. Grat, klagt [diese
Stelle ist abgedruckt in Maassen Paucapalea S. 22] sich auch noch
am Ende des XII. Jahrhunderts erhalten hatte.
bj Zu c. veniens (ult.) qui clerici vel voventes matr. contr.
n. p.:
'Nota, quod Votum simplex multoties reperitur ut hic et supra
c. prox. et di. XXVII. §. ult. Sed haec verba votnm solenne nusquam
in auctoritatibus reperiuntur, unde pro Gratiani verbo ab Alexandro
vocatum est. simplex votum quod si per verba de futuro. Verba autem
nostra referuntur ad usum: ut XXVII. q. II. genuit.
c) Zu c. t mit et est vis, qui fd. sint legit.:
'. . . Solutio. Magister Hugo dicit et bene, quod a solo deo habet
potestatem in temporalibus et papa in spiritualibus, et sic divisa est