140
v. Schulte
ius [iostea proiatdrn, ut extra de cons. spirituaü c. 1. libri 1. Post
compositionem autem decretorum [d. h. des Dekrets Gratian’s]
variis temporibus a summis pontificibus emanaverunt iura vel corrigenlia
iura antiqua vel liovos Casus decidentia. Et quia utile erat
studentibus in iure buiusmodi iura sub titulis collocare, ex eis
compilationes factae sunt, de quibus est haec.
§. Videamus ergo, quae sit materia liuius libri, quae utilitas,
et quis ordo agendi, et cui parti philosophiae supponatur. Materia
sunt decretales, et quaedam utiliacapitula, quae in corpore canontim,
registro Gregorii et Brocardo [d. h. ßurcliard’s Dekret]
reliquerat Gratianus. Intentio summorum pontificum, qui promulgaverunt
bas constitutiones contentis sub isto volumine, est
baec: ut metu poenarum in eis expressarum bumana coerceatur
audacia et iusti vivere possint in quiete, ul IIII. di. factae sunt
[c. 1. D. IV.]. Utilitas patet, quia per buiusmodi scientias promtiores
erimus ad consulendum, allegaudum et definiendum. §.
Ordo agendi talis est: dividit opus compilator in V. libros. In
primo tractatur de constitutionibus ecelesiasticis, et de ordinationibus,
et de otTiciis elericorum, et de praeparatoriis iudiciorum. In
secundo de iudiciis, et de proeessu iudiciorum. In tertio de vita et
honestate elericorum, et de rebus eorum. In quarto de matrimoniis.
et de eius impedimentis. In quinto de criminibus et poenitentiis.
Supponitur etbicae, ut alii libri iuris. De constitutionibus.
Auxiliante deo de constitutionibus ecclesiastjcis tractaturi videamus,
quid sit constitutio . .
Aus dieser Einleitung und dem Inhalte des Werkes folgt:
1. Der Verfasser kennt bereits mehrere Compilationen, und
zwar die drei technisch genannten libri I., II., III. <) den ersten und
dritten über citirt er schon hier als 1. 1., 1. III. und so oft. Die
Citirart: extra de [Inhalt des Titels und Anfangswort des Capitels,
oder die Zahl des Capitels] libri I. (II. III.) ist stehend. Ebenso
citirt er die Comp. II., z. B. gleich in der summa zum Titel de rescriptis
et eorum interpretationibus am Ende: ..extra de confirma-Dies
haben schon Savigny und Laspeyres bemerkt. Diplorataccius
spricht von c utraque compilatio’. Sarti vermag dies nicht zu erklären, meint
aber auch, er habe die von H o n o ri us gesehen. Laspeyres freilich beifügend,
er habe nicht genauer untersucht, meint (p. XL1 nota 25.) diese Summe beziehe
sich vorzüglich c ad tres priores (vor Bernhard) compilationes’, was falsch ist.