v. Schulte
56
Ausser den angeführten Gründen bewegt mich zu dieser Vermuthung
noch der Umstand, dass sich unmittelbar an dieses Stück schliesst
der von mir in den Sitz. Ber. der kais. Akad. der Wiss. hist,
phil. CI. LVII. ßd. Seite 182 If. publicirte tractatus de sacrilegiis,.
der in Italien kaum gemacht bisher nur aus deutschen Handschriften
bekannt ist. Am einfachsten stellt sich die Sache, wenn
man annimmt, ein in Paris studierender Kleriker habe den Auszug
gemacht. Ist meine Annahme über die Zeit der Abfassung richtig, so
dürfte daraus sich ergeben, dass man wohl im ersten Decennium
nach Gratian in Deutschland das Dekret noch nicht als massgebend
kannte. Rufin, Stephan, Johann von Faenza, erwähnen die
Extravagante nicht. Mir scheint auch, dies bildet ein Argument
dafür, dass ein Kleriker der Salzburger Kirche, dem sie sofort
bekannt wurde, Verfasser ist.
b. Ein anderer auf das Dekret sich stützender Tractat ist enthalten
in dem Cod. jur. Nr. 63. s. XII. der Stuttgarter kün. Handbibliothek
fol. 43—SO, dessen Charakter die folgende Skizzirung
ergibt.
c. Be ortu coniugii et quare sit institutum, et quae ibi considerantur.
Sacramentum coniugii non ah homine, sed a deo in paradiso
institutum est, cum dixit: 'Non est bonum esse hominem s. f. e. a.
s. s.’ Immitit ergo deus soporem in a. t. q. v. d. c. e., et replevit
carnem pro ea i. e. affectum dilectionis, quo quisque uxorem suam
tanquam vas proprium diligere et custodire dehet. Quam videns
Adam dixit: 'Hoc nunc os ex o. m. et c. d. c. mea, quae vocabitur
uxor Institutum ergo fuit in paradiso coniugium. Cuius
triplex est institutio et quarta abusio, ut testatur Isidorus Ethymolog.
libro XI.
Prior est causa adiutorii . . . Secunda causa prolis ....
Tertia causa incontinentiae i. e. vitandae fornicationis . . . Quarta
abusio est s. voluntas explendi lihidinem.
In eligendo autem marito 1111. spectari solent: virtus, genus,
pulchritudo, sapientia . . .
Item in eligenda uxore 1111. res impellunt hominem ad amorem:
p ulchritudo, genus, divitiae, mores . .