Die Compilationen Gilberts uad Alanus.
615
Mit diesem Citate ist nun auch der Beweis geliefert, dass
Hauptsammlung und Anhang als ein Ganzes erscheinen.
Denn wenn beide mit infra und supra bezeichnet werden, wie es
hier geschehen konnte, weil der Titel de elect. früher steht als der
de eo qui vices gerit alt. und der letztere Titel in der Hauptsammlung,
die Glosse aber zum erstem im Anhänge vorkommt: so müssen sie
als Einheit gelten. Solcher Belege lassen sich sehr viele beibringen,
einige mögen noch Platz finden. GL ad c. 7. Anhang, 'ut in extra.
de testibus porro et infra de except. denique . Erstere Stelle kommt
nicht vor, letztere steht in der Hauptsammlung als c. 2 de except. II.
12., zu c. 10. 'sed contra supra e. t. [eodem titulo] quod ad
consultationeni d. h. c. 3. de sent. et re jud. II. 17. Ebenso wird
für den Anhang selbst das frühere mit supra, das spätere mit infra
citirt. Um vollends jeden Zweifel auszuschliessen, sei noch
hervorgehoben, dass auch die Comp. I. im Anhänge einfach mit
supra citirt wird, mithin als das einfache Prius ihm gegenüber
erscheint, z. B. zu c. 6. 'ut supra de homic. sicut dignum §. Casus
vero . [c. 7. V. 10. Comp. I.].
Dem Verfasser lag zur Zeit der Abfassung der Glosse schon
eine reiche und in Titel eingetheilte Extravagantensammlung vor, da
er über SO citirt. Sie ist aber nicht die Sammlung des Alanus, weil
sehr viele derselben sich dort nicht finden. Ich halte es aber nicht
für meine Aufgabe, hier diesen Punkt weiter zu verfolgen.
Folgende Schriftsteller werden in der Glosse citirt:
a) zu c. 3. Cum non ab hom. de jurej. II. 16. Clem. III. verbo absolverunt:
'et tarnen mortaliter peccant, sijuramentum non servent, sed
ideo non ita graviter puniuntur, ne pena illorum incentivum delinquendi
pariat malefactoribus, cum propter hoc essent ad inferendum
violentias promtiores. Bazianus tarnen dicehat, extortum juramentum
non esse Obligatorium, nec aliquem peccare, si veniat in contrarium.
Quod in juramentis promissionis locum habet, secus in assertoriis,
ad quae facienda nulla conditione debet quis duci’ <).
Anhanges: 'ut X. de successionibus ab intestato’, was auf die UnvollstSndigkeit des
Anhangs deutet. Das zeigen auch andere z. ß. die zweite Gl. zum 1. Cap. des Anhangs:
c ut infra de capellis monachor. vobis, infra de elect. Cum ex utriusque .
Letztere Stelle hat unser Codex, erstere nicht.
1 ) Zu demselben Worte steht vorher folg, interessante Glosse: c i. e.absolutos i. e.non
ligatos ostenderunt: et hoc verum est de his, qui inviti juraverunt, se daturos res
ecclesiasticas. Simile supra de appell. adpraesentium [Comp. I.]. Sed quid, si res