«w.m-isii«
94 i. Schulte
misericordiae = mie; auch habuisse, servire u. s. w. Für v oft w,
z.B. ew = evangelium; wl'n' = vulnus, sexw = sexum. vRban'; usus
mit v im Anfänge, dem langen s in der Mitte und us am Ende verschlungen
u. dgl.; enim == H; bvmanum, oft auch hwic = huic u. s. w.
Demnach gehört die Abschrift entweder ins Xll. oder sicher in den
Anfang des XIII. Ich möchte jenes glauben; auch halte ich dafür, sie
sei nicht von einem Abschreiber von Profession gemacht worden.
II. Sie beginnt ohne jede Überschrift also:
'Elegantius in iure divino u’nantia \yernare hat Üucange im
Sinne von instruere. Oder ist versantia zu lesen? An das classische
vernare ist nicht zu denken] comatico [darüber: deciso] sermone
adunare intendimus, ut, cui prolixitas gratiani aut taediosa aut inexplicabilis
exstiterit, hac nostra summa paucis ad multa juvetur.
Continet itaque tripartitum genus documenti: morale [darüber: in
dist.], iudiciale [darüber: in causis], sacramentale [supra: in
coniugio]. Proinde ad consilia et negotia ecclesiastica valet et ad
baec dupliciter, ut praesentium lector juris quaestiones per rationes
[supra: et auctoritates] institueret et eventilatas iudicio terminare
paratior haheatur. Advocatum enim et judicem in causis inchoandis
exercenduni et iudicio terminandum instruemus. Quia ergo definitio
prima demonstratio est, ab eius, de quo agetur, definitione ordiendum
est.
Jus est ars aequi et boni, merito cuius quis nos sacerdotes id est
sacre dantes appellat. Aequum iustum bonum utile et honestum hic
dicit imperator [aus fr. 1. Dig. de just, et jure. I. 1.]. DifFert a justitia
eo, quod auctor juris homo, auctor just.itiae deus. Ideoque justitia
latius patet, multa sub se continens, quae noudum ins laqueis innodavit.
Unde Gregorius: Justitia est naturae tacita conventio in adiutorium
multorum inventa ideo, quia de bis est, quae iam natura sed
noudum scientia nostra continet. Imperator de eodem [fr. 10. D.
1. c.]: Justitia est constans et perpetua voluntas ius suum unicuique
tribuens. Juris autem prudentia est divinarum et humanarum rerum
notitia, justi et injusti scientia.
Jus ergo aliud divinum, aliud humanum.. .’
III. Die Methode ist eine von den meisten Summen jener Zeit
abweichende. Einmal nämlich gibt sie niemals eine Erklärung der einzelnen
Capitel, was bei den meisten [z. B. Paucapalea, Rufinus,
S t e p h a n) die Regel bildet und den grössten Theil des Inhalts ausmacht;