120

v.  Schulte

palea,  et  concordantias  atque  contrarietates  notavit  in  margine  sic  :
u  u
i  [infra]  s  [supra]  tali  causa  vel  distinctione.
G.  apponit  paragraphos  ad  repetenda  dicta,  ut  addat  vel  transitum
  faciat  vel  praedictis  ut  apponat  vel  incidentem  vel  principalem
questionem  adjungat  vel  determinet  et  ad  similia.  Verum  nihil  fere
inducit,  quae  haben  non  possint  ex  praemissis  vel  subsequentibus.
Est  autem  primus  paragraphus  ejus  iste  §.  Ex  verbis  .
Eine  andere  wichtige  Stelle  ist:
D.  XXXI.  VI.  Pars,  lllud  Martini.  'Haec  in  sequentibus  habebimus
  di.  XXXIV  cap.  si  stibdit.  Unde,  quia  subsequentia  exponit  G.,
datur  intelligi,  quod  post  ordinationem  liujus  operis  quasdam  apposuit
  determinationes  .
Nach  Dist.  CI.  'Triplex  disciplinae  genus  hoc  in  opere  docemur:
videlicet  sacramentalis,  moralis  et  iudicialis.  Sacramentalis  disciplina
consulit  in  sacramentis  ecclesiae,  de  quibus  tractatum  est  in  prima
parte  de  ordinibus  et  de  quibus  tractabitur  in  ultima  post  causas
vel  de  corpore  Christi,  de  quibus  etiam  tractatur  in  causis  ut
ubi  agit  de  matrimonio.  De  morali  disciplina  permixte  agit  in  hoc
opere.  In  prima  siquidem  parte,  ubi.  ...  De  judiciario  vero  disciplinae ­
  genere  in  causis  agit,  quae  sunt  XXXVI.,  quarum  prima  hic
incipit.  G.  vero  interponit  primae  parti  distinctionum  atque  tractntui
causarum  paragraphum  symoniacorum  causa’.  .  .  .
Was  die  Citirmethode  betrifft,  so  wird  bisweilen  die  Zahl
der  Distinction,  Causa  und  des  Capitels  citirt  (z.  B.  in  C.  XV.),  meistens ­
  das  initium  des  Capitels.
Wie  in  der  mitgetheilten  letzten  Stelle  der  Einleitung,  so  liegt
eine  Kritik  Gratians  auch  in  anderen  Stellen,  und  zwar  nicht  stets
zart,  z.  B.
Einl.  v.  jus  naturale  D.  I.  'Haec  descriptio  non  videtur  eonvenire,
  quia  non  omne,  quod  est  in  evangelio  et  in  lege,  est  naturale
jus,  ut  caeremonialia.  Sed  huiusmodi  verborum  captiones  non  cavet
G.  in  suis  descriptionibus  seu  expositionibus’.
Bei  Gelegenheit  der  Exposition  referirt  er  auch  dieThatsachen,
dass  Gratian  Italiener  und  Mönch  war:
D.  XVIII.  §.  Verum.  '  G.,  quia  erat  de  Italia,  movet  quaestionem
  et  maxime  ut  addat,  quia  in  sedendo  et  subscribendo  ordo  ordinationis
  episcoporum  servetur,  sicut  inter  cardinales’.