Zur  Geschichte  der  Literatur  über  das  Dekret  Gratians.  II.

113

sic  legem  abrogat.  Quod  aliquando  fit  propter  correctionem.  Niliil
enim  interest,  an  sufTragio  acclamationis  an  rebus  ipsis  et  factis  papa
voluntatemsuamdeclaret.  Siquidem  tacito  consensu  leges  abrogantur,
ergo  praefatum  imperatoris  verbum  de  municipali.  non  de  generali
consuetudine  exaudiendum  est.  Quod  tarnen  absque  quaestione  transeundum
  non  est,  nam  si  consuetudinis  non  vilis  sed  vigens  auctoritas
est,  tune  vincit  legem  obloquentem  sibi.  Quod  si  e  contra  lex  vincit,
consuetudo  deficit.
Der  Ausdruck  sacramentum  hat  bei  ihm  noch  nicht  die  technische ­
  Bedeutung,  wie  folgende  Stelle  beweist:
pag.  67.
'lllud  certo  certius  est,  quod  moto  altari  vel  laesa  quocunque
  modo  plantione  [1.  plantatione]  sacramentum  repetendum
  sit.  Sed  si  stante  altari  parietes  innoventur  aqua  episcopali
  dedicabuntur.  Unde  tractatu  de  consecratione
D.  I.  Iginius  pp.’  .  .
IX.  Der  Codex  hört  auf  in  Causa  XXVII.  (pag.  288)  mitten  im
Satze.  Ich  theile  noch  die  Skizze  des  Eherechts  mit,  da  sie  interessant ­
  ist.
'Matrimonium  est  legitima  conjunctio  maris  et  feminae  ad  individuum
  consortium  vitae.  Conj.  haec  nec  corporum  nec  animorum
separ.  sed  personarum.  quae  ex  pactione  conjugali  Consensus  procedit,
accipitur.  Leg.  dicitur  et  ratione  contrahentium,  ut  personae  leg...
Qua  descriptione  conjugium  ratum  i.  e.  fidelium  et  eorum,  qui
legitimae  prorsus  sunt  personae  definitur.  M.  non  ab  auctore  generationis
  sed  a  matre  denominatur,  seil,  dictum  quod  sit  matris  munium
  i.  e.  officium,  quod  ipsa  affectiosius  haurit  in  se,  quae  amaras
propagationis  vicissitudines  in  se  suscipit,  dum  pro  conceptu  gravida
et  pro  partu  dolorosa  efficitur.
Institutio  M.  duplex  fuit:  in  paradiso  ad  offeium,  extra  ad  remedium.
  Ibi  ad  procurandam  sobolem  jubente  domino:  'crescite  et  multiplicamini’,
  hic  ob  vitandam  fornicationem,  dicente  apostolo:  'ut
unusquisque.’  ....
Causae  conj.  aliae  sunt  ob  quas,  aliae  per  quas  copulantur.
Causarum  propter  qnas  aliae  principales,  aliae  secundariae.  .  ..
Bonum  prolis  est  .  .  .
Quae  m.  impediunt,  XIIII.  numero  sunt:  votum  ordo  habitus
  ....

Sitzl).  d.  phil.-hUt.  Cl.  LXIV.  Bd.  I.  Hft.

8