Zur Geschichte der Literatur über das Dekret Gratians. II.
97
Bezüglich der Canones apostolorum sagt er: 'De canonibus, qui
dicuntur apostolorum, contrarietas est, cum dicit Zepherinus LX. servanda,
Leo vero L, VI ta synodus LXXXV. rata fore capitula. Sed
certum hoc teneat lectoris diligentia, LX. valere capitula, cetera
pseudo-apostolos addidisse et inter apostolia [supra: apocrypha]
numerari. Si ergo sub hoc titulo aliquis tibi fuerit objectus, si pro te
faciat, recipiatur, si contra te et cavillatorie agere volueris facile
est dicere: non lmnc de iis esse, qui recepti auctoritate sunt’.
Bei den Quellen erörtert er weitläufig die Rescripte und Privilegien,
ihre Anfechtung ex data, ex bulla, ex membrana, ex stilo. Für
die Interpretation geht seine Ansicht dahin: (pag. 36) 'Mater nostra
Romrtna ecclesia, quia Superlativ am in omtiibus auctoritatem gerit
et claves juris habet, inde privilegia et non habita concedere et concessa
adimere praevalet. Privilegia quoque, quia leges privant generalitate
et tanquam exceptioncs a regula juris sunt, possibilius quam
concedantur adimuntur.’
Uber Zinsen gibt er eine auf dem römischen Rechte ruhende
Darstellung, die alle Ausdrücke bekannt macht; so oft sich Veranlassung
bietet, werden civilistische Materien erörtert. Allgemein
heisst es z. R. pag. 53: 'Ait enim lex: res inter alios acta nemini
nocet. Item: pactis privatorum non laeditur jus commune. Rursus:
nemo plus juris in alterum transferre . . .’ [Dig. XII. 2. fr. 10, II. 15.
fr. 3., Dig. de reg. jur. L. 17. fr. 54.]. Bei den Arten der Symonie
kommt er auf die Contracte. 'Unde in legibus innominatorum contractuum
IIII or clausulae reperiuntur: do ut des, facio ut facias,
facio ut des, do ut facias.’ pag. 103: 'Leges saeculi: ibi esse poenam,
ubi noxa est pag. ISS. 'Praetor ait: Pacta servabo’. [ex. fr. 8. D. II.
14.]. In derC. II. lf. erhalten wir eine sehr ausführliche, gewiss für das
canonische Recht bezüglich mancher Partien die bis dahin ausführlichste
ziemlich systematische Darstellung des Civil- und Strafprocesses, deren
Edition erwünscht wäre, da das römische und canonische Recht vor
den Änderungen seit Alexander III. hier ganz in einander verarbeitet
sind. Eben so umfassend ist die Lehre von der Usucapion, Präscription,
welcher eine kurze Theorie der Klagverjährung und der Verjährungsfristen
überhaupt vorausgeht. Auch das Eherecht ist nach
dem Vorhandenen zu schliessen auf eine umfassende Darstellung
angelegt.
Sitzb. <1. phil.-hist. CI. LXIV. Bd. I. Hft.
7