338
v. Schulte
canonici juris accedit scientia necessaria. Cum simus itaque regale
sacerdotium a deo constituti. ut et nos et alios regere possimus, regendos
iudicare si oportuerit debeamus, justitiam diligamus, jurisprudentiam
diligenter exquiramus etexquisitae maudata diligentius observemus,
ne de incuria vehementer redarguendi et de temeritate simus
vehementer increpandi. Huius ergo canonici juris scientiam exquisituri
retia latius expandamus et quae sit omnium de jure tractantium
materia, intentio, finis et juris divisio videamus. Praeterea quae sit
materia Gratiani: intentio, causa intentionis, utilitas et distinctio
libri’. Folgt die Auseinandersetzung dieser Dinge, der Arten der
Dekrete u. s. w., wie sie auch in anderen Vorkommen, nur werden
sie schematisch zusammengestellt.
Rubr. Quae distinctio.
'Distinguitur über iste in III. partes. Prima est usque ad primam
causam. Secunda usque ad consecrationem, tertia usque ad finem.
Primam divisit, ut quidam aiunt, pauca palea in C. et I. disti.
Secundam Gratiatius in XXXVI. causas et liarum quamlibet in
quaestiones. Eas tarnen non a numeris, sed more hebraico a principiis
denominavit *)• Tertiam, ut aiunt, pauca palea in V. di. Sed
quisquis fuit ille deorum, meo judicio minus sulficienter et discrete
divisit, ut evidenter apparet in di. IIII. et XXV. etXLVIII. et pluribus aliis.
Causa divisionum fuit, ut fastidium tolleretur, et ut invenienda citius
invenirentur. Inde inolevit consuetudo, ut prima pars dicatur distinctiones,
sicut in legibus dicitur über VII., secunda causa, tertia de
consecratione. Et primam quidem Gratianus ministris, secundam
negotiis, tertiam ecclesiasticis deputat sacramentis. Inde est, quod
primam vocat tractatum ordinandorum, secundam tractatim causarum,
tertiam vero tractatum de consecratione.
Nos quoque, licet scientia tenues, sociorum tarnen utilitatem ferventi
animo cupientes aliquid in gazopbilacio cum vidua ponimus et
pratum Gratiani difTusum velut in sertam compingimus, eius quasi pelagus
ad potabilem rivum deducimus, coelum tarnen eiusdem alicubi
O Ich habe in meiner Lehre von den Quellen des Kirchenr. Giess. 1860. Seite 322
Note 17. sämmtliche Citate angegeben, die Gratian seihst aus seinem Dekrete
macht. Daraus erhellt, dass das Citiren mit den Anfangsworten ('principia’) die
Regel ist, einige Causae aber auch Collectivnamen haben. Die 2 Citate mit Zahlen,
die ich anführe, können — da die principia dabei stehen — soweit die Zahlen
in Betracht kommen, späteren Ursprungs sein.