320

v.  Schulte

malum  semper  prohibet  et  detestatur.  Nobis  itnque  videtur
quod  ius  naturale  est  superior  pars  animae,  ipsa  videlicet  ratio,  quae
sinderesis  appellatur,  quae  nec  in  Cliaim  potuit  scriptura  teste  extingui.
  Cum  autem  sit  natura  i.  e.  naturale  bonum,  delictorum  meritis
obfuscari  poterit,  nunquam  extingui.  De  illa  quaestione  seil.,  'quod
tibi  non  vis  fieri,  alii  ne  feceris  solufionem  potes  liabere  duobus
modis,  alias  seil,  iniuste  vel  alio  modo,  quia  videtur  iudex  non  occidere
  sed  lex,  colligitur  ar.  C.  XXIII.  q.  V.  Si  bomicidium,  c.  ult.
Omnes  leges  et  cetera,  usque  transire  per  alienum  agram  fas
est.  Hic  opponitur:  secundum  ius  naturale  omnia  sunt  communia,  ergo
nil  est  proprium,  ergo  nil  est  alienum,  ergo  nee  aliquis  ager  secundum
ius  naturale  est  alieuius,  ergo  transire  per  agrum  alienum  non  est
de  iure  naturali  ut  hic  dicitur.  Sed  ut  cesset  oppositio,  sic  est  litera
exponenda:  transire  per  agrum,  qui  nunc  est  alienus,  non  est  de  iure
naturali,  secundum  quod  omnia  sunt  communia,  sed  iure  civili  etc.
Mos  est  longa  consuetudo  tracta  de  moribus.  Huic  literae  opponitur ­
  sic:  Iste  mos  est  longa  consuetudo  tracta  de  moribus  infra
de  secundo  et  tertio  et  de  primo  potest  opponi.  Sic  ergo  primus  mos
luit  longa  consuetudo  tracta  de  moribus;  sic  ergo  primum  morem
aliqui  mores  praecesserunt,  quod  factum  est.  Unde  sie  est  litera  exponenda: ­
  Mos  i.  e.  ius,  quod  dicitur  mos,  ut  sit  nomen  iuris,  non
specialis  consuetudinis.  Illud  tale  ius  est  longa  consuetudo  tracta  de
moribus  i.  e.  de  honestis  actibus  hominum,  ut  in  sequenti  c.  dicitur
consuetudo.  Mores  enim  honesti  actus  hominum  solent  dici  ut  infra
dist.  VIII.  quae  contra  mores.  Unde  morigeratus  dicitur,  qui  bonestos
et  compositos  actus  habet’,  u.  s.  w.
'  Jus  militare  etc.  usque  tum  pers.  quäl,  et  lab.  iusta  die.
hinc  collige  quod  iuxta  personarum  .  .  .  .  C.  XII.  q.  II.  vulteranae
et  meritorum  qualitatem  in  cle  C.  XII.  q.  II.  concessio.
ricis  debet  fieri  distri-  C.  XII.  q.  II.  de  rebus
butio  stipendiorum  C.  I.  q.  II.  cap.  ult.
Ius  Quir.  etc.  usque  quae  iura  apud  nullum  alium  populum
reperiuntur.  haec  propria  sunt  Romanorum  et  in  eos  solos  constituta

hinc  collige  in  causis  ut  j.  di.  XIX.  in  memor.
ecclesiasticis  vel  aliorum  d.  XVII.  §.  huic  etiam.
hominum  Roma  d.  XXVI.  cum  ad  m.
nas  leges  lo  .  C.  XXXIII.  q.  II.  Inter  liaec
cum  non  habere  C.  XI.  q.  I.  continua’.