Zur Geschichte der Literatur über das Dekret Gratians.
319
einer Hand des 14. Jahrh. stell! auf dem unteren Rande der ersten
Seite: 'Codex monasteriiMichaelis in monte prope bbbg’.
III. \ r oraus gebt die nachfolgende Vorrede:
'Summa magistri Symonis de Bisiniano super decretum
Gratiani’. „Sei ipc assit vob’. grä. PARS. PRIMA. Operis euiuslibet
prius sunt indaganda principia, ut cognito principio finis plenior
possit liaberi doctrina. Qui enim rei alicuius novit originem ipsam
in suis processibus facile deprehendit. Temerarium est itaque et opus
reprehensione dignum, niti quempiam ad anteriora procedere et priora
penitus ignorare, de fine inquirere et primordia relinquere indiscussa.
Ideo ante omnia videtur rationabile et inquisilione dignum
cuius sint liaec verba, que in hoc decretorvm opere primo oceurrunt,
inquirere. Huic quaestioni quidam satisfacientes asserunt, verba
esse Isidori, cuius sunt fere omnia, quae in prima distinctione ponuntur.
Nec ideo eius non esse dici poterunt, quia ipsius non sunt
nomine intitulata. Nam primum c. quod in tractatu de consecratione
ecclesiarum currit papae Felicis esse constat, licet eius non sit
nomine intitulatum et epistola quae ad llebraeos mittitur, multifariam
seil, multisque modis nullius est intitulata nomine; quam tarnen
Pauli esse praedicat et tenet catholica ecclesia. Nobis aulem videtur,
liaec verba in principio deerelorum inserta tion fore Isidori, sed
potius Gratiani. Iluius autem opinionis probatio est liuiusmodi. Nam
liunc modum Gratianus in hoc decretorum opere servat, quod iuter
canonem et canonein ’ltem’ semper fere inserit, sicut lectoris diligentia
poterit intueri, inter paragraphum vero et canonem semper
vel ’Unde' et Ilinc semper, nisi cum solutionis loco supponit canonem.
Cum ergo post verba hic primo posita hinc subsequatur, apparet,
ea non esse Isidori, sed alterius, seilicet Gratiani, dicentis.
Humanum genas etc. usque nutnrali videlicet iure. Cum
autem ius naturale dicatur esse vis mentis, quaeritur, quo nomine
valeat vis illa exprimi et quid illa esse possit. De hoc vero diversi
vario modo respondent. Dicunt enim quidam, quod ius naturale
nil aliud est quam caritas, per quam facit liomo bonuin et vitat contrarium.
Sed hoc constare non potest, quia caritas in solis bonis est.
Ipsa est fons proprius bonorum cui non communicat alienus. Ius vero
naturale est commune omnium. Alii vero dicunt, ius naturale
esse liberum arbitrium. Sed hoc similiter ex eo tollitur, quia libero
arbitrio et ad bonuin et ad malum liomo flectitur, ius vero naturale
