1

Laurentii  ValJae  opuscula  tria.  iJI.

109

Et  sane  si  in  hoc  optines,  inane  sit  mihi  de  ceteris  disputare.  Ex  quo,
inquis,  plus  poenarum,  si  delinquas,  ex  eodem  plus  praemiorum  sequitur,
  si  non  delinquas,  quod  vobis  istam  vitam  professis  ais  usu  venire.
Brevis  quidem  ista  expeditaque  ratio.  Sed  non  minus  et  ipse  breviter
respondere  possem:  unde  compertum  habes  plus  vos  subire  poenarum,
cum  delinquitis,  quam  nos  ceteros,  numquid  ad  inferos  per  somnum
descendisti.  nisi  forte  vivus  22 ),  ob  violatam  sponsionem  criminis?
Verum  alio  te  armorum  genere  repellere  volo,  vulnerare,  prosternere.
Nam  mihi  videtur,  ut  quidque  maximo  praemio  dignum  est,  cum  recte
fit,  ita  minima  poena  dignum  esse,  cum  recte  non  fit,  contraque  ut
quidque  maxima  poena,  cum  prave  fit,  ita  minimo  praemio,  cum  non
fit  prave.  Quippe  maximum  praemium  maximae  virtuti  debetur,  et
maxima  poena  maximo  crimini,  itemque  minimum  praemium  miniinae
virtuti  minimaque  poena  minimo  peccato.  Ita  si  vestra  non  magna
virtus  est,  non  ei  magna  debeatur  remuneratio.  Hoc  quo  sit  apertius
exemplis  confirman|dum  est  et  quasi  testimoniis  hominum  publicisque  F " 1 -  5  <•
iudiciis  aestimandum.  Utrum  enim,  ut  abs  te  perconter,  maiore  laude
ac  maiore  praemio  dignum,  id  est  maiore  virtute  usum  existimas  eum,
qui  parentem  in  vitae  periculo  positum,  ut  naufragii,  ut  incendii,  ut
ruinae,  an  qui  civem  aut  ignotum  cum  non  nullo  capitis  sui  discrimine
eripuit  ?
Frater.  Eum  qui  civem  aut  ignotum.
Laurentius.  Quaero  item,  si  uterque  horum  filius  atque  ignotus
hominem  ut  dixi  in  periculo  positum  cum  mediocri  conatu  negligat
liberare,  cum  possit,  uter  magis  in  vitio  erit 22 )  ac  magis  accusandus?
Frater.  Profecto  filius,  nec  accusandus  modo  verum  etiam  supplicio
  eoque  gravissimo  afficiendus,  cum  alter  ille  ne  accusatione  quidem ­
  dignus  sit,  nedum  supplicio.
Laurentius.  Probe  loqueris.  Ac  ne  forte  nobis  auctoritas  desit,
senex  ille  apud  Quintilianum  24 )  in  filium  inquit:  non  est  beneficium,
quod  pascitis,  est 25 )  facinus,  quod  negatis.  Infinita  dici  possunt
huiusmodi:  si  gravissimum  morbum  medicus  curet  aut  non  curet;  si
in  foedissima  tempestate  gubernator  in  portum  salva  navi  perveniat
aut  naufragium  faciat;  si  pueri  totidem  in  bello  viros  fugent  aut  fugiant:
  si  formosissima  mulier  continens  sit  aut  incontinens;  si  quis

22 )  unu  «  C.  2S )  exit  C■  24 )  Declam.  V  c.  7  p.  110  Burm.  25 )  sed
est  Quintil.

m