Laurentii Vallae opuscula tria. I.
45
zugewiesen ls ). Damit ist denn einigermassen in Übereinstimmung,
was Valla in den Recriminationes in Factum schreibt, dass der
so viel ältere Panormita über ein Jahr unter seinen Zuhörern gesessen,
dann aber in Folge des Ruhmes, den ihm sein Werk de voluptate
eingetragen, die Entzweiung eingetreten sei: p. 624 nam qnod ais
de me optime esse meritum (Panormitam), nullo alio poteris
argnmento probare, quam quod cum amici essemus, solebat praedicare,
se quidem ceteros omnes docuisse, a me autem esse doctum,
quodque cum publice conductus rhetoricam legerem, amicitiae
potius quam discendi gratia (sic enim interpretor) annum et eo
amplius, quoad fuimus amici, meus fuit auditor, licet me plus
XV annis sit natu grandior: verum liaec omnia sua in me benelicia
nova proditione foedavit perstrictus fulgore famae, qua ob opus
de vero bono per hominum ora celebrabar, quam iniuriam aliis
postea cumulavit et cumulat. Die Folge der Entzweiung war, dass
Valla den Dialog, in welchem Panormita eine Hauptrolle hatte, jetzt
umarbeitete, neue Scenen und andere Personen einführte, und dem
ls ) Parodius Elenchusprivileg. publ. Ticin. stndii führt kein Valla betreffendes
Actenstück an: nur in dem angehängten Syllab. lectorum wird z. d.
Jahr 1433 als dem ersten seiner lectura verzeichnet Valla Laurentius
Mediolanens. Art. Orat., worin mehr als ein Irrthum liegt, den aufzuhellen
vielleicht der Zusatz Mediolanensis hilft. — Besseres Material über diese
Verhältnisse hat Poggiali Memorie di Lorenzo Valla p. 24 u. 25 aus dem
Archiv zu Pavia mitgetheilt, dennoch wird zur völligen Klarstellung noch
manches vermisst. So ist nicht ersichtlich, ob Valla, von dem es in dem
Rotulus von 1431 unter dem 19. November heisst: ad lecturam rhetoricae
M. Laurentius de Scrivanis (nach seiner Mutter so genannt) positus in
rolulo porrecto per rectorem iuristarum, unter diesem Datum zuerst ernannt
worden; unklar ist auch die von Poggiali aus dem Registrum 1432 & 1433
Litterarum, Provisionum , Bidleltarum, Dationum etc. fol. SO mitgetheilte
Notiz: ad lecturam rhetoricae M. Laurentius de Placentia, qui legit anno
praelerito, florenos quinquaginta. Aus demselben Registrum fol. 38 führt
Poggiali noch an, che a Lorenzo fu pagalo il salario come a professore
a tutto il novembre del 1432, e nulla piü; in dem Rotulus vom 16. October
1432 finde er sich dagegen verzeichnet per leggere a tutto l'anno scolastico
1433. Klar ist und gewährt einen festen Anhalt das von Poggiali p. 25
abgedruckte herzogliche Rescript vom 19. März 1433 (dasselbe, welches
Parodius im Elenchus zu diesem Datum anführt), durch welches an Stelle
des zurückgetretenen M. Laurentius Valla die lectura rhetoricae in sludio
Papiensi dem Antonius de Panormo undAntonius Astensis aufgetragen wird