Laurentii Vallae opuscuJa tria. I.
37
exercitationis gratia icl facit, ut modo dixi, et ut nonnullis
dormientibus eo pacto prospiciat: int er dum enim quos summissa
voce non possumus, clamore ac manibus excitamus. Ceterum hac
in re tuum officium erit, primo Gaudentii virtutes et ornamenta
diligere, eo magis, quod te in amicitiam id est amorem provocavit,
deinde eins lianc exercitationem potius quam comparationem aequo
animo ferre et ut nos facimus etiam excusare, postremo illum
hortari ad humanitatis studia, ad quae qu'ulem natura meo quidem
iudicio natus est. Nam si tu quoque, ut severi quidam ac rigidi
iudices et studiorum censores, eum increpes atque succenseas, facile
ab inceptis sane humanissimis destiterit: tantum apud illum valet
auctoritas tua. Vale, decus nostrum, et Nicolao Nicocli (sic)
et Ambrosio Monacho viris clarissimis ex me salutem plurimam
dicas. Vale.
Mit diesem Briefe halte man zusammen, was Valla selbst in
den Recriminationes in Facium IV p. 621 schreibt: Avunculus meus
(Melchior Scribanus) in moribus quidem patre suo digtius,
in litteris autem is fuit, qui magis officio suo satis fecit quam
ut condendis operibus vires sibi suppeterent . . . quo vivente
comparationem Ciceronis et Quintiliani Florentiam ad Carolum
misi, rem profecto, quam ille numquam fuisset ausurus.
Und im Antidotum in Poggium IV p. 332: at ego priusquam adiumquam
Papiam, tecum milies locutus fueram, tecum etiam altercatus,
tecum et cum omnibus secretariis de facundia certaveram;
quippe de comparatione Ciceronis Quintilianique conscripseram.
Diese Äusserungen stimmen genau zusammen mit Panormita’s Bemerkungen
in obigem Briefe und dienen denselben mehrfach zur Aufklärung.
Urtlieile Valla’s über Quintilian, den er sein Leben lang hochgehalten
und über den er noch in späten Jahren eine schriftstellerische
Arbeit unter Händen hatte, finden sich allenthalben in seinen Schriften
zerstreut. Quintilian’s Verhältniss zu Cicero, dem jene Erstlingsschrift
gewidmet war, bezeichnet Valla im Antidot. I p. 266 in
folgender Weise: neque si hunc fQuintiliamimj tantopere laudavi,
fit, ut laudes Ciceronis elevaverim imminuerimve: de quo Quintilianus
cum alia multa tum vero illud, ille, inquit, se profecisse
sciat, cui Cicero valde placebit (X 1, 112). Ex quo palam est,
me quidem, cui si Quintilianus placet, nimirum et Cicero valde
placet, profecisse, tibi vero, qui nihil profecisti, neque Quinti-