publica, saluteque regnorum et popuü tot passus est bella, (otquc litium iniurins ? Quis
unquam tarn insignis, tarn Nobilitate illustris tarn regnorum opulentus, cuius mater tanto
fuerit in defectu, tantoque bellis extenuata et sumptibus , ut vix etiam poterat gestatum
Regem nutrire in utero infantem? Silentio vadam nobilissimam illam eius stirpem ex
vetusta Cesarum linea emanatam , que cunctis non ignola est. Pcrgam amplius in eins
ingressum. Excellentissimus ille regum adnucnte deo potens in orbem ex matris utero
natus est qui postquam primum ad celf prodiit lumina, latum Hungarie Regnum, forlis Bohemia
ipsa , atque pinguis Morauie terra, tanto incendiis litibus incanducrunt et rapinis,
ut per omnes ipsius terras nemo fuerit tutus a captura, tarn rerum quam persone nemo
securus. Sed membris baiolans inbecillis et inermis Rex ille preclarus accuhansque in
cunabulo per suos exercitus sue patrie dcuastatores et inimicos gladio vicit et sepius
strauit campo paucorum dierum eius erat infantia necdum anniculus, de villa tener in
opidum de opido in castrum, de gente in gentem et deinde de regno in regnum alterum
non tutus sed in uberibus pcndens trepidus est delatus, lactatus furtim et ordine egenorum
non locupletum nutritus. Creuit inter lias turbationes Nobilis Ladislaus in dies velut
rosa inter spinas, sed tarde et per plura annorum incrementa, neque sine suorum detrimento.
Creuit per temporis longitudinem ut infantibus natura potius quam mos est, accessit
eum adhuc infantem et puerum in Curia Cesaris omnis homo, presertim autem
fideles suorum incole regnorum, omnes in eum sui duces conucniebant, figebant in eum
oculos, credebant honorem acquisivisse, seque forti animo facilc mori, si viso suo domino
pro rei sue publice Salute etiam vitam finirent. Quid in hijs diu inmoror. Juit
adolescentior cum Cesare et eius exercitu Romam. Profecto decuit id eius sublimitatem,
dignum erat ac gloriosum tantum principem non pretcrire, sedurbem videre caput mundi.
Ibi summus pontifex, totusque Cardinalium cetus, eum tanquam speculum, lanquam Ilcgum
omnium excellentissimum tanquam et spem mortalium honorando cxallabant coram
cuius sanctitate et ecclesie principibus adhuc Juuenis orationes adeo recitabat venustas
adeo eloquentie ornatu compositas ut mirum in modum ad eius facundiam omnium admiraretur
auditus. Sed ab urbe dum redierat et sua eum patria hoc est Noua Ciuitas cxceperat,
nouus pro eo gentium surrexerat ardor. Ila sua gens in eum quodam ferucntj
efferebatur amore. Ita diligebat ut quasi attonita ratione omnes una concitati voce, eum
de manu Cesaris, de sui Tutoris potestate in gladio potenti seu in dominum et principem
quercrcnt liberare. Fui presens tune o vir optime dum suam tufelam, Nouamque Ciuitatem
exierat. Si vidisses haut dubie admiratus fuisscs , quantis tune ab omni genere
hominum id est ab Infantibus Juvenibus viris mulieribus Senatoribus, omnique ordino
ecclesiastico, sollemnitate cerimoniis et iocunditate fuerit exceptus. Austria ipsa sed
presertim neque Wienna unquam antea tanta fuerat usa leticia quanta in eius de manu
Cesaris induit aduentu. Sed si ratione voluimus, quid verius unquam dicemus, quam
quod dum de Imperatoris potestate über Rex Ladislaus primum factus est, non quieti,
non delectationi ut mos regum est sed laboribus infinitis et inextricabilibus se inuoluit,
quo enim in eo potentie plus fuit, eo plus et negotii, minusue Ücentie alFectuum priuatorum.
Bonus Rex non nisi communitatis seruus est pnblicus. Certe noster Ladislaus
vela in altum seculi apprime Juvenis duxit sed in suis Regnis non tranquillitatem, potius
litium tempestates, potentesque insidias semper inuenit. In lioc quidem communi vulgo
assentio, quod inter Reges seculi clarissimum noster Ladislaus nomen habuit, sed officium
certe durissimum. Si enisa ut omnes ayunt regna magna in pace conseruare dilficillimum
est, quid maius esse potest, quid unquam difficilius, quam tot regna a jure et
justilia, sileo de fidc, collapsa erigere, tot sparsa et vastata dominia colligere , totque
appendicias recuperare deperditas, tot deserta dissecata difformiaque reformare. Certissimum
ita reor, quo die rex Über primum fuit, sibi moriens viuere inccpit, et ut quod
verbis dico sententia confirmem. Serenissimus ille Rex alias dudum ad Hungariam non
ad superiores sed et ad ultimas regni dcscendit partes. Inter que hoc unum audi precipuum,
adolescens adhuc et adolescente Ladislaus iunior, quantas in Nandoralba afflicliones
susceperil, quantum terrorem induerit, dum Illustrem Principem Cilie Comitem
ipsius Consanguineum ante eius oculum viderit occisum. Quid dicam aut quomodo id
exprimam ? silebo potius. Seit id omnis bomo , cautiusquc est hodic hoc factum corde
voluerc quam ore predicare. Verum dum hos exiuisset laqueos Rex innocens, multa regaüs
versabat animus , quo snos in Austria reuisarct, decreuit nsccnsnm in Austriam,