«56

turbandam  pop\ili  Christian!  salutem  uel  cogitari  uel  fieri.  Preualuit  tandera  bostis  nosfei*
aduersum  110s,  plusque  in  animis  hominum  potuit  lerrenus  aiTectus  quam  ratio  proprri
debiti;  promissa  seruata  non  sunt,  pax  non  stabilita.  Ardor  belli  et  mutue  ultionis  auiditas,
  que  sancte  erant  exeogitata  uno  turbine  abstulerunt.  Venit  ad  dietam  Nurembergensem
  logatus  nosler,  rari  illuc  conuenerunt,  inter  quos  parum  est  exauditus  ;  Wiennaiu
inde  se  confcrens  ,  cum  frequentes  principes  iuxta  eorum  promissa  conuenluros  speraref.
illorum  o'ratores  quam  paucissimos  habuit,  eosque  non  satis  inslrucfos  ad  illa,  quorum
causa  conuenerant.  Possumus  nimirum  fortunam  Christiani  populi  deplorare,  possumus
neglientiam  potentatuum  accusarc,  possumus  nos  coram  deo  iustificare,  qui  anuncciare
illis  verbum  salutis  non  recusauimus  et  opere  impleuimus  quod  faciendum  suasimus.
Quamquam  autem  bic  ita  se  habeant,  non  tarnen  diuine  pietati  est  diffidendum,  nec  presenlium
  malorum  reparatio  penitus  desperanda.  Agit  omnia  diuina  sapientia  certo  iudicio
suo  inscrutabili  mentibus  hominum,  permisit  fortasse  arrna  hec-sumi,  ut  mox  contentione
dimissa,  paratiora  illa  sint  in  obsequium  iidei,  passus  est  efTundi  odium,  quod  ex  longo
erat  conceptum  et  nisi  erumperet  sanari  non  poterat,  ut  di-  turnior  inde  pax  sequeretur.
Cum  a\item  idem  Legatus  noster  ad  tollenda  hec  impedimenta  dies  et  noctes  laborel,
fmperialisque  Maiestas  et  ad  sedandas  discordias  et  ad  implenda  omnia  in  conuentu  Mantuano ­
  conclusa  intentum  se  esse  per  literas  suas  testetur,  proptereaque  dietam,  que  in
Noua  Ciuitate  proxime  haberi  debuerat  ad  proximas  kalendas  Septcmbris  prorogari  curauerit
  et  ad  eam  per  literas  suas  conuocarit  principes  nationis,  Hortamur  deuotionem
vestram  in  domino  et  per  eam  quam  nobis  in  domino  obedientiam  debetis  enixe  requirimus,
  ut  omnibus  impedimentis  obmissis,  que  pro  deo  non  sunt  attendenda,  vclitis  per  oratores
  dignos  plenam  potestatem  babentes,  ad  prescriptum  tempus  illuc  comparere,  ofliciumque
  fidelium  christianorum,  deum  et  matrem  ecclesiam  reuerentium  implcre.  Hec
enim  unica  salutis  via  ostenditur,  hec  sola  ratio  credilur,  per  quam  stare  res  germanice
possint,  et  indictum  pro  fide  bellum  feliciter  peragi.  Vobis  autem  ac  reliquis  (quod  ahsit)
non  comparentibns  primum  bonor  nationis  oflenditur,  deinde  spes  expectantium  presidium
frangilur,  postremo  patria  tota  intestina  clade  absumitur,  et  quod  dolenter  referimus
bostibus  nostris  vires  animusque  accrescunt.  Sepe  bec  scripsimus  ,  sepe  per  Oratores  et
nunccios  nostros  predicari  curauimus  ,  sepe  nos  ipsi  et  Rome  et  Mantue  in  publicis  conuentibus
  sumus  testati.  Vox  nostra  quamquam  et  salutaris  et  pia  a  paucis  est  exaudita.
Non  creduntur  pericula  que  sunt  ab  oculis  longius  posita.  Sed  proch  dolor  si  neglientes
erunt  potentatus  christiani,  si  intenti  presentibus,  de  futuris  cura  non  erit  ,  cadet  aliquando
  diuino  iudicio  super  eos  bec  tempestas,  lugebunt  mala  que  non  timuerunt,  et  reparatorem
  optabunt,  quem  non  adinuenient,  omnisque  tarditalis  et  desidie  penitentia  sera
erit  atque  inutilis  ,  queue  accidant  erit  vestre  et  reliquorum  prudentie  in  tempore  prouiderc.
  Datum  Senis  sub  annulo  piscatoris,  die  xi.  Julii  Millesimo  quadringentesimo
sexagesimo.
Ja.  de  Piccolominibus.
Dilectis  filiis  Communitati  Ciuitatis  Augustensis.
C.  I.  m.  4016.  fol.  29.

c.)  Beatissime  pater  domine  Reverendissime.—Turbato  animo  V.Beatitudini  intimamus,
  quod  hys  diebus  proxime  preteritis  venerabilis  Georgius  Episcopus  Metensis  et  Illustris
  Karolus  Marcbio  Badensis  principes,  et  generosus  Ulricus  comes  de  Wirttemberg
atlincs  et  fideles  nostri  dilecti,  dum  terras  Friderici  Comitis  palatini  Bauarie  Ducis  ut
bostis  V.  ßcatitudinis  ac  nostri  iuslitia  id  belli  vestra  et  nostra  auctoritate  indicti  exigente
  iuxta  literarum  et  processuum  sedis  apostolice  et  nostrarum  continentiam  aduersus
ipsum  Fridericum  cum  exercitu  valido  intrarunt,  et  que  belli  sunt  agerent,  sunt  in  eorum
reditu  facta  exercitus  separalione  cum  sibi  coadunatis  ad  minus  ut  fertur  quadringentorum
equitum  per  dictum  Fridericum  fortiori  armata  prouisum  victi  et  capture  mancipati.  Verum
ludus  belli  varios  plcrumque  recipit  eventus,  nec  aduersa  que  in  eo  sepe  accidunt  arma
sunt  deponenda  bellica,  ymo  potius  in  iustam  vindictam  contra  hostes  crebrius  accuenda
et  animose  suscipienda  presertim  in  tempore  occurrendo  ne  mala  per  moras  inualescant»
utque  pro  dictorum  captorum  liberatione  et  aliorum  V.  Sanctitati  et  nobis  adherentium
forlificationc  ad  insurgendum  potenter  contra  hostes  huius(modi)  et  ne  in  suo  temerario
ausu  contra  senlentias  processus  et  monita  V.  Sanctitatis  et  nostra  Dietherus  de  Ysem-