22«
Stark
v. Kal. Nov. die Sabati obit“, dasselbe auch aus den Ann. Ult.
zum Jahre 712, wo dieser Abt Borbein geschrieben wird.
Ausserdem erscheint 1. c. aus den Ann. Tigh. zum Jahre 716
die Bemerkung: „Dorbene Abb Jae“ und p. 238 zum Jahre 716:
„Faelclui mac Dorbeni Cathedram Columbae .. . suscepit“, endlich
p. 221 gleichfalls aus den Ann. Tigb, zum Jahre 627: „Lachtnen, the
son of Abbot Toirbene, was victorious“.
„Dorbene Foda ') mac Altaine, abb. Ja Colaim-Cille“ ist auch im
Mart. Dungal. Oct. 28 eingetragen, und die Annalen der vier Meister
haben vorzeichnet: „Dorbaine Foda, 5t. abbot of Ja, died a. 713“.
Zur Deutung dieses Namens2) kann, da im Anlaute desselben
die Media vorherrschend ist, an irisch doirb als Adjectiv (morosus)
Lhuyd 1, 94, doirbh (pevish, qnarelsome; hard, difficult) Owen,
als Substantiv „an attempt“ erinnert werden. Die mit der Tennis anlautende
Form Toirbene dagegen führt auf irisch torbe (utilitas;
utilis) Wb. l a . 2' (Zeuss p. IS. S69), bei Lhuyd tarva, tnrbha,
tairve, tairbhe, tarvaclid, tarbachd (utilitas, luerum), tarvnch,
tarbhach (utilis, lucrosus, munificus), wenn nicht Torbene als Compositum
aufgefasst werden muss, wie etwa Toirdhealbhach son of
Murchadb, son of Brian Borumha, slain a. 1013. The four masters 3 ),
Tormoyus (Hispanus, natus Segisamone) Orelli n. 4719 4 ), dann
1 ) Foda d. i. Fada, der Grosse.
a ) In den Annalen der vier Meister steht bei dem Jahre 714 „Faelchu, son of Dorbene“
bei dem Jahre 720 „Faelchu, son of Dorbhe“.
s ) D. i. Tor-dclbach. Der zweite Namenstheil ist eine adjectivische Bildung von ir.
delby jetzt dealbh, dealv, dhealbh (facies, imago, statua) Zeuss p. 12, Lhuyd i, 58.
67. 254, kymr. dclu, jetzt delw (semblance, forma; manner) Owen. Vgl. auch den
irischen Frauennamen Sodhelbh Mart. Dungal. Nov. 9 p. 300 bei S. Benignus
(Benen), p. 472 durch „Pulcheria“ und daselbst Anm. 1 wörtlich „good visaged“
übersetzt. — Bezüglich des ersten Namenstheiles tor weiss ich nichts Sicheres
anzugeben, wenn aber an irisch tor = tighearni, ri (Lhuyd) gedacht werden
darf, so könnte Tordelbach „der wie ein König gesittete“, Torbene „der königliche
Held“ oder „der Heldenkönig“ gedeutet werden.
4) Vgl. Jarmogio Augusto sacrum (St. Veit a. d. Drau) Orelli n. 4719, Benemaugius
(rex Spanorum) a. 788. Ann. Laurish. Mon. G. 1, 33, irisch Dodimogh, anchorite
abbot, died a. 743, Cathmogh (Maelan son of Cathrnoga) a. 848. The four masters,
dann Mogetius Murat. 875, 2, Mogitmarus Sitzungsber. d. kais. Akad. d. W. 11,
329, d. i. Mogetimarus, Dinomogctimarus Mein, des antiq. de France 13, XVIII,
kymrisch Mygotwas (St.) Jolo p. 255, 68, d. i. Mugetivassus wie Dagovassus Steiner
n. 948, kymr. Drutguas Lib. Landav. 265, d. i. Drutovassus, Conguas 174 d. i.
Conovassüs.