592
Schulte
titulis . .“ zuC, XIV. q. 1. citirt er ausser der schon hervorgehobenen
Stelle noch „C. de fide instrum. 1. ult.“ „C. t. de jurejur. propter eal. 1.1.“
fügt aber daran das obige Citat, wonach diese für „causae ecclesiasticae
spirituales“ nicht gelte. — Zu c. 6. C. XXIV. q. 3., wo Gratian im
Texte citirt dieNov.123 : „lex Justiniani, quae habetur in autlientic.
coli. VIII. const. de sanctissimis episcopis“. §. Omnibus autem. —
Zum dict. Grat. c. 10. C. XXVII. q. 2. „ut ff. de ritu nuptiarum 1.
illa denique; dicit autem magister in legibus principum, hoc est imperatorum,
istud esse praeceptum, non quod in corpore codicis sit
ita scriptum, sed in digesto cuius yoluminis leges dicuntur esse imperatorum
non inventione, sed confirmatione“. — Zu c. l.C. 33. q. 1.
„in canonibus hoc (nämlich die Trennung wegen Impotenz) determinatum
non invenitur, leges itaque sequendae sunt, quibus statuitur,
ut transacto biennio ex tempore celebratarum nuptiarum separari
valeant, postquam apparuerit, conjuges coire non posse, ut C. de
repudiis. Sed hodie per authenticum enumerari oportet tres annos
ex tempore copulationis. Edocti nam sumus, imperator inquit, ....
C. titulo de nuptiis ■ .“
Diese Stellen geben zugleich Aufschluss über die Anschauung
des Johannes von dem Verhältnisse des römischen Rechts
zum canonischen. Über den Rechtsgrund der kirchlichen Competenz
finden sich gleichfalls eigenthümliche Anschauungen, z. B. zu
C. XIV. q. 1. „quae quidem coniugia et cum sint juris naturalis per
inventionem et civilis per approbationem, juris tarnen ecclesiastici
sunt per transmutationem, cum hodie iure poli matrimonia fiant.“
Interessant sind seine Parallelen mit römischrechtlichen Dingen.
So führt er zu C. II. q. 6. die 3 Arten der römischen Capitis deminutio
aus, überträgt diese dann auf die Kirche; die maxima, „quando
quis traditur curiae servitutis [offenbar aus den späteren römischen
Zuständen entlehnt] vel in monasterium detroditur,“ die media, wenn
eine civitas mit dem Interdiet belegt werde, „minima, quando familia,
id est cura familiae interdicitur, ut in depositione vel suspensione“.
An civilistischen und prozessualischen Erörterungen ist die Summa
reich; manche verdienten abgedrucktzu werden.
Wo es nur darauf ankommt, allgemein zu reden, steht häufig
blos lex romana. Z. B. c. 8. C. II. q. 3. „huic legi longobardae
derogat lex romana.“ c. 3. C. XIV. q. 1. vero poenam tallionis instituit:
„vel potest dici de lege romana. Nam si quis petit ab alio plus