304
Tomaschek.
Causam: ut si forte quis pro lx den.
conqueritur vel non tantis et propter
snam simplicitatem vel rigoris iuris
ignoranciam vel eciam negligeneiam
advocati in x tal. pro emendis per
sentenciam iudici remanebit, tarnen
nichilominus iudex minus medietate
lx den. debet recipere pro emenda,
ne iudicium a querelantibus horreatur,
quia gravitas emendarum non
est instituta a legislatoribus ut integre
requiratur, sed quod studiosius
timeatur. Item, condicionem persone
index consideret in emendis, videlicet
ut a divite plus reeipiat, a paupere
vero minus. Item, consideret conswetiidinem
iudicum aliorum conservatam
ad consilium civium meliorum, quia
propter bonum statum hominum civitatis
penarum gravitas in emendis
debet secundum qualitatem. culpe vel
cause et habitum persone per iuratos
consilii moderari, quia coram nobis
super huiusmodi specialiter iuraverunt.
Die Umwandlung einer Geldstrafe in eine persönliche soll
dann erfolgen, wenn der Verbrecher insolvent ist et hoc ideo,
ne delinquens omnino impunitus evadat. Nullus tarnen ita inops
est, quin ipse habeat emendam dare in rebus aut in persona.
Vergleiche damit den Schlusssatz in c. 21 W. N. Str.: et hoc ne
facilitas venie viam prebeat delinquendi et cciam verificetur
hoc consuetum proverbium scilicet, quod nemo est nisi liabeat
emendam aliquam (die deutsche Uebersetzung fügt hinzu: mit
dem leih oder mit dem gut).
Die Summa kennt im Einklänge mit der Hostiensis vier
Arten von Strafen aliae in rem, aliae in personam, aliae ex
contumacia, aliae ex delicto. Zu den persönlichen Strafen zählt
sie die captivatio, inc'ippatio, incarceratio, flagellatio, ' tonnen tatio,
fustigatio, virgis caesio, aurium sectio, nasus abscissio, oculorum
effractio, per dentes crematio, manuum vel pedum amputatio,
decollatio, suspensio, rotatio, insaccatio, crematio, relegatio.
Sie stimmen mit den in Oesterreich üblichen überein. Viele
vel ignobilis, dives vel pauper. Astas
scilicet puerilis vel senilis vel adulta.
Causa id est culpa. Posset enim judex a
delinquente extorquere decem talenta,
quum sibi vix in sexaginta denai^os
tenetur ex culpa, propter quod gravitas
poenarum debet a consulibus moderari
juxta culpae qualitatem. Lokus scilicet
sacervel praetorium vel consultorium.
Consuetudo aliorum judiciorum et patriae
et consulum civitatis. Qu.alit.as id est
delicti. Aliter enim punitur vis publica
quam privata, aliter cum armis quam
sine armis, aliter qui facit contra principem
vel contra potiores vel quam
si facit contra medias vel infimas personas
civitatis. Multitudo scilicet delinquentium
aliter punitur, quam si unus,
ut patet in seditione.
