TJeber eine Summa legum incorfci auctoris.
273
Magister civium (c. 57) seu rector civitatis debet principaliter
in se quinque habere. Primo quod sit fidelis et prudens,
secundo quod sit publicus, tertio quod sit pius, quarto misericors,
quinto quod praemeditativus. Est autem officium ipsius,
ut rem publicam semper et ante ornnia praetendat, civitatem
singulis mensibus respiciat, utilitates ipsius promoveat, defectus
suppleat, contendentes super eorum causis ad consilium eitet,
populum in necessitate convocet, in occultis sententiata publice
propalet, ad consilium et ad praetorium sexies in septimana
vadat, et cum ipse ex causa legitima non potest inte resse, tutum
alium loco sui substituat, ne civitas negligatur. Der Unterschied
zwischen praetorium (Schranne, Gerichtsstätte) und consilium
(consultorium, Rathhaus, Berathungsplatz der Bürger) tritt uns
schon im XIII. Jahrhundert in Ottokarischen Urkunden entgegen
und erhielt sich in Oesterreich bis in die neueren Zeiten.
Die Würde eines Bürgermeisters als Vorsitzenden im städtischen
consilium taucht übrigens urkundlich in Wien 1296, in Wiener-Neustadt
bereits 1285 auf. Vergleiche Winter, W. N. Str., S. 77,
und Luschin, Gerichtsw., S. 210.
c. 59: Quicl sit consilium. Et nota, quod consilium principaliter
debet fieri de quinque: Primo de proventibus civitatis,
secundo de alimentis, tertio de custodia, quarto de bello et pace,
quinto de legislatione. Vergleiche damit Rudolf, 1278, II, a. 11.
c. 60. Qui debent ad consilium eligi. Debent autem ad
consilium eligi viri sapientes, debitam aetatem habentes, deuni
timentes, avaritiam detestantes, munera omnino non sectantes
(t gl. Rudolf, 1278, II, a. 11 viri, deuin hahenieH prae OCU.H-H, swpientiores, tideliores
et utiliores. Albrecht I., 1296, a. 18 die got vor äugen haben, und die
getreuisten und die weisisten und die nutzisten und auch die erberisten sein.)
Est autem eorum leges condere, dubias interpretari (siehe Urk.
von 1277, 22. Nov., für Wiener-Neustadt a. 7. in Winter’s Beiträge n. 13.
I reterea dubie. queslionum senfentie in pretorio sepedicte civitatis suborte per
juiatos civitatis et capitaneum vel a nobis interpretationem vel requisitioneni
recipient), obscura declarare, utiles confirmare, inutiles abolere,
communem utilitatem promovere (Rudolf, 1278, a. li ad promovendum
omnem honorem, utilitatem, commodum ac profectum tarn nostrum, tarn
sacri imperii et etiam civitatis. Albrecht I., 1296, a. 18 daz sie vurdern alle
ere und allen nutz und allen gemach und allen vruomen als wol den unsern
sam der stat, armer und reicher), juris rigorem mitigare (W. N. Str.
c ' 'b penarum gravitas in emendis debet . . . per juratos moderari; a. 62
18*